قسمت نهم
محمد مرسی، قربانی و داعیه دار بزرگ دموکراسی مصر، در نمادی از اسلام گرایی تازه به دوران رسیده
محمد مرسی، اولین قربانی بزرگ دموکراسی تازه به دوران رسیدۀ مصر، در نمادی از اسلام گرایی جدید
با خیزش های بهار عربی و به پیروزی رسیدن انقلاب های آرام و مخملین در کشور های تونس، لیبی، مصر و مراکش امیدواری ها برای دگرگونی های آرام دموکراتیک و مردم سالارانه در جهان عرب را افزایش داد؛ هرچند درگیری ها در سوریه بنا بر لجاجت های بشار اسد تحت چتر حمایت ایران و مزدوارنش در منطقه مانند حزب الله، بهار عربی به چالش رفت و بر موج مخملین تحولات رهایی بخش جهان عرب ناخون های آزمندانه فرو رفتند؛ اما با به سرنگونی نظام های استبدادی در منطقه مانند زید بن علی در تونس، حسنی مبارک در مصر و قذافی در لیبی ناقوس های اسارت زدایی و آزادی پروری در منطقه به صدا درآمد و امید ها برای سرنگونی سایر زمامداران مستبد، عیاش و فاسد عربی به حال شگفتن درآمدند؛ اما باز هم عواملی از قبیل دخالت های شبکه های استخباراتی امریکا، اسراییل، ایران، سعودی و ... در منطقه و به اصطلاح برای به کمین زدن بهار عربی وجود داشتند که پیش بینی رخداد های کنونی در مصر و سایر کشور های برخاسته از بهار عربی را به گونه یی تهدید می کردند. پس از انقلاب های مخملین در شماری کشور های عربی، موج گسترده یی از فعالیت های استخباراتی بصورت آشکارا و پنهان منطقه را فراگرفت. این موج استخباراتی از بستر دشواری های اقتصادی و ناامنی های تاره بوجود آمده در منطقه تغذیه نموده و بستر مذکور را مکان مناسبی برای فعالیت های بهار عربی براندازانۀ تلقی کرده اند. هرچند فعالیت شبکه های استخباراتی در شرق میانه و کشور های مجاورش اهداف متفاوت و استراتیژی های گوناگون را دنبال می نمایند و اما در یک نقطه هدف مشترک را دنبال می نمایند که همانا جلوگیری از به قدرت رسیدن جریان های مستقل و ضد امریکایی اسراییلی، سعودی و ایرانی در منطقه است. هرچند کشور های مذکور با یکدیگر اختلاف دارند و اما در بدون تردید، برای سرنگونی نظام های قدرتمند اسلام گرا در منطقه هراس مشترک دارند؛ زیرا جان گرفتن بهار عربی و ایجاد کشور های قدرتمند با گرایش های اسلامی بصورت قطع نه تنها منافع زمامداران مستبد کشور های خلیج و منطقه را تهدید می کند؛ بلکه منافع استراتیژیک غرب بویژه امریکا و اسراییل را بیشتر از دیگران به خطر مواجه می سازد. اگرچه زمامداران تازه به دوران رسیدۀ عربی با توجه به سیاست های از پشت لگد زدن امریکا و داشتن تجارب از بازی های چند پهلوی آنان زیاد کوشش کردند تا با برقراری مناسبات نیک با امریکا و غرب میانۀ خوبی را با آنها برقرار نمایند. رهبران جدید عربی در این رویکرد چنان محتاطانه عمل کردند که حتا از سوی ایرانی ها با این بیان که گویا، «هر که با آل علیدرافتاد، از بین میرود» . شماری روحانییون اسلام دشمن ایرانی چنان تحت تاثیر افکار خرافی رفبته اند که حتا گفتند، مرسی در مقابل «جنایتها» در مصر به خصوص «قتلعام» شیعیان همراهی میکرده است. .این روحانیون در عین حال ادعا کردهاند که رییس جمهوری مصر و حزباخوانالمسلمین به خاطر دوری از «اهل بیت» و نداشتن ولایت فقیه سرنگونشدهاند. در حالی که دلیل اصلی روشن است، همانا کنار نیامدن مرسی با سیاست های مذهبی و توسعه طلبانۀ ایران است. چنانکه محمد مرسی در یک سالی که در مصر بر مسند قدرت بود با وجود تمایلفراوان جمهوری اسلامی٬ حاضر نشد با سیاستهای روحانیون شیعه در منطقه وجهان همسو شود.
در این شکی نیست که رهبران پیروزمند اسلام گرای بهار عربی با دشواری های زیاد اقتصادی و سیاسی در کشور های شان مواجه بودند و هستند که مخالفت لیبرال ها و سیکولر ها در جهان عرب در راس آنها قرار گرفته است. این گروه ها با استفاده از مشکلات اقتصادی موجود در کشور های منطقه بویژه مصر و فراافگنی واقعیت های موجود در آن ها علم مخالفت با مرسی را بلند کردند. این ها
اوضاع نابسامان داخلی، ادامه یافتن مشی و روش حسنی مبارک در دولت محمد مرسی، فامیل بازی و حزب گرایی های اخوان المسلمین، موضع گیری های اشتباه و مغرضانه درباره سوریه ، سوء مدیریت در مسائل امنیتی را دلایل اصلی قیام برضد مرسی عنوان کرده اند؛ اما این ها را نمی شود که دلیل بر براندازی یک نظام انتخابی عنوان کرد و مداخلۀ نیرو های نظامی را برای سرنگونی یک نظام مشروع موجه شمرد؛ اما در این میان از این حقیقت مسلم نمی توان، چشم پوشید که شاید اشتباهاتی صورت گرفته باشد و در مواردی به دور از مصالحه عمل شده است که به شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مصر کمتر توجه شده است. این بی توجهی اسلام گرایان شکست های خطرناکی را بر سر راۀ آنان آورده است. هرچند شکست اسلام گرایان افغانستان بیشتر عوامل مداخله های استخباری دارد و اما مقداری از آن نمی تواند، از عوامل بالا بدور باشد. بی توجهی آنان به شرایط موجود جوامع شان و کم گرفتن مداخله های نیرو های بیگانه سبب شده که پیروزی های حتمی آنان را دشمان شان به ساده گی شکار نماید. اخوان المسلمین مصر باید عوامل گوناگون مانند ناراحتی ها و اختلافات فکری با لیبرال ها و سیکولرها را در سطح داخل و احساس خطر غرب و امریکا و اسراییل از اسلام گرایی در منطقه را به کلی مدنظرمیداشتند. از حرکت هایی به کلی خودداری میکردند که در سطح داخل و خارج مصر حساسیت برانگیز بود. هرچند اخوان المسلمین از طریق انتخابات آزاد به قدرت رسیده بود و رای مردم را با خود داشت و اما نباید آزمون های خطرناک سرکوب گذشتۀ مبارزاتی خود و مبارزات خلف حزب عدالت و توسعۀ ترکیه در سال 1997 و جبهۀ نجات الجزایردر سال 1992 را از یاد می برد.
این جبهه پس از از پیروزی جبهه در انتخابات شهرداریها، در 26 دسامبر 1991، اولین مرحلة انتخابات مجلس از مجموع 430 کرسی ، 188 کرسی را به دست آورد. به زودی رابطۀ حبهۀ نجات به رهبری عباس مدنی با دولت حاکم تیره شد و دولت با اعلام حالت فوق العاده زمان برگزاری انتخابات را به تعویق انداخت . در 7 تیر 1370/ 28 ژوئن 1991، عباسی مدنی به حکومت هشدار داد که اگر حالت فوق العاده را لغو نکند، وی حکم جهاد خواهد داد. ارتش کودتا کرد و مرحلۀ دوم انتخابات را به مدت نامعلومی به تعویق افگند. در 7 تیر 1370/ 28 ژوئن 1991، عباسی مدنی به حکومت هشدار داد که اگر حالت فوق العاده را لغو نکند، وی حکم جهاد خواهد داد. در واکنش به این هشدار، نیروهای امنیتی دولت به مقر اصلی جبهه یورش بردند و عباسی مدنی و علی بلحاج و پنج تن دیگر از اعضای مجلس شورای جبهه و هزاران تن از هواداران آن را دستگیر و زندانی کردند. در 22 دی 1370/ 12 ژانویة 1992، ارتش کودتا کرد و شورای عالی امنیت کشور، که شورایی مشورتی بود، در غیاب رئیس جمهور و رئیس مجلس با حضور نخست وزیر و سران ارشد ارتش و وزیر دفاع و وزیر کشور و چند مقام امنیتی جلسه تشکیل داد و برگزاری مرحلة دوم انتخابات را تا مدت نامعلومی به تعویق انداخت. پس از لغو مرحلة دوم انتخابات ، اوضاع متشنج شد و نظامیان به بازداشت و سرکوب و دستگیری اعضای مجلس شورای جبهة نجات اسلامی از جمله عبدالقادر حشّانی، رباح و هواداران آنان آغاز کرد. به دنبال این دستگری ها شورش های مسلحانه در الجزایر آغاز شد و همه چیز وارونه گردید.
در این شکی نیست که اخوان نه تنها از شکست های اسلام گرایان افغانستان، الجزایر، ترکیه، پاکستان، ایران و سایرین بسا درس ها آموخته است و این شکست ها نه تنها برای آنان بلکه برای هواخواهان آنان نیز مایۀ امیدواری بود تا از رفتن به چالۀ شکست بدور مانند؛ شاید اخوان با بدست آوردن پیروزی ها در انتخابات پارلمانی و ریاست جمهور به نحوی مغرور شد و درایت و تدبر سیاسی اش در گرو آن باقی ماند. در نتیجه جبهۀ مخالفت رقیبانش را دست کم گرفت. هرچند در پشت پردۀ رخداد های مصر تمامی شبکه های استخباراتی دست دارند. چنانکه به نوشتۀ پایگاۀ خبری تنها سعودی اضافه تر از چهار میلیارد دالر برای براندازی حکومت مرسی هزینه کرده است. این رقم نشانگر آن است که برای براندازی مرسی شبکه های متعدد استخباراتی دست به دست هم داده اند؛ اما این زمانی صورت گرفت که فرصت های خوبی را اخوان المسلمین مصر از دست داد. رهبران متفکر و آگاۀ حزب توسعه و عدالت باید از خواست های بلند پروازانۀ ایده ئولوژیکی خود فروتر آمده و پیش از قیام هایی که منجر به کودتا برضد حکومت مرسی گردید. در پیوند به قانون اساسی مصر باید خواست مخالفان لیبرال و سیکولرش را دست کم نمی گرفت و به خواست های دیگر آنان پاسخ مثبت میداد تا زمینه های مخالفت و سربازگیری از میان مردم را بروی آنان می بستند. اخوان در حالی مخالفت لیبرال ها سیکولر ها را دست کم گرفت که حزب سلفی نور که از حمایت مالی سعودی برخوردار است، دست کم گرفت. اخوان برای جلوگیری از حوادث کنونی باید به قناعت موتلفانش می پرداخت و با انتباه گیری از گذشته ها رسم تازۀ انعطاف پذیری و نرمش را برای ساختن یک حکومت اسلامی برروی اقتصاد ورشکستۀ مصر فراهم می گردانید. ممکن مرسی گفته های اردغان را هم دست کم گرفت که برایش گفت، هرچند شرایط مصر با ترکیه متفاوت است و اما نباید حتا از تاسیس یک نظام سیکولر در مصر هراس داشته باشد. بدون تردید اخوان المسلمین خود را در مقابل چندین جبهه احساس میکرد، نه تنها لیبرال ها و سیکولر ها؛ بلکه سلفی های نور را در کنار سایر مخالفان خطرناکتر احساس میکرد. عدم انعطاف اخوان در برابر لیبرال ها سیکولر ها ممکن دل بدست آوردن سلفی ها بوده تا مبادا خشم سعودی برضدش برانگیخته نشود؛ اما جریان های سیاسی بعدی نشان داد که لیبرال ها و سیکولر ها در سرقافلۀ مخالفت با او قرار گرفتند و حتا سلفی های نور را نیز به دنبال خود کشاندند. چنانکه سلفی های نور برکناری مرسی را جشن گرفتند و پشتیبانی شان را از کودتای نظامیان اعلام نمودند.
مرسی نه تنها جلو حملۀ مخالفان لیبرالش را نگرفت و دست به یک سلسله تصامیمی زد که تحرکات تازه یی را نیز برضد خود برانگیخت. چنانکه برکناری آقای محمود رییس استره محکمۀ مصر موجی از مخالفت قضات را برضد مرسی برانگیخت و این تصمیم مرسی را نقض استقلالیت قضا عنوان کردند. در کنار این مسآله شرعی یا غیر شرعی؟ بودن قانون اساسی مصر نه تنها از دغدغۀ لیبرال ها چیزی کاست؛ بلکه از وسوسۀ حامیان و موتلفین مرسی هم کمتر کاست. سلفی ها خواهان نظام شرعی در مصر اند و بر قرآن و احادیث پافشاری می کنند و به دنبال معنی ظاهری عبارات هستند، در حالی که معنی الفاظ قرآن و احادیث بدون تاویل و تفسیر ممکن نیست. مرسی هنوز از این گونه مخالفت ها رهایی نیافته بود که
شش رهبر مخالف و نامزد های ریاست جمهوری مصر ایتلافی را برای نجات انقلاب مصر تشکیل داده و مرسی را متهم به دیکتاتوری کردند. .(25) ماجرا از آنجا آغاز شد :وقتی محمد مرسی رئیس جمهور مصر دریک سفر امنیتی مشغول دیدار از منطقه غزه بود. رییس اطلاعات و امنیت مصر یک گزارش محرمانه و فوری را که پرده از انجام یک کودتای نظامی توسط ارتش برملامی ساخت ، به سمع محمد مرسی رساند ، محمد مرسی پس از تحقیق لازم در باره صحت آن گزارش فرمان عزل سرلشکر محمد حسین طنطاوی رییس ستاد عمومی نیروهای مسلح مصر را صادر، وی را از کار بر کنار و بجای آن جنرال عبدالفتاح السیسی را بحیث رییس ستاد عمومی نیروهای مسلح مصر بر گزید. مرسی با این کار اگر کودتایی هم در کار نبود، در حقیقت جاده کودتا را بر روی خود هموارتر نمود. پس از آنکه جبهۀ نجات به رهبر البرادعی اوج گرفت و میلیون ها مصری خواهان برکناری مرسی گردید. این زمانی بود که کار از کار گذشته بود و جبهۀ مخالف توانست ، حتا موافقان و موتلفان مرسی را به سوی خود بکشانند. مخالفان توانستند قدرت شان را در برابر مرسی به مانور بگذارند و و اوضاع را چنان آشفته گردانیدند که نظامیان را برای کودتا ترغیب نمودند.
حال که کار از کار گذشته است و مرسی و بسیاری رهبران اخوان المسلمین یا تحت نظارت خانگی قرار دارند و یا در زندان به سر می برند. هزاران عضو آن به جاده ها برآمده و هر روز آماج حملات ارتش مصر قرار دارند. اخوان شانس هایی را که نباید از دست میداد، از دست داد و هنوز روشن نیست که در عقب رخداد های تاریک مصر چه چیز تازه یی رخ خواهد داد و آیا روشنی یی از عقب ابر های سیاۀ کنونی به سراغ مردم مصر خواهد تابید. آیا رهبران اخوان و پیش آهنگان حزب عدالت و آزادی توانایی بیرون رفت از دشواری کنونی را دارند تا بیشتر از این بازنده نشوند تا مبادار اوضاع به گونه یی پیش برود که با یک توطیۀ سازمان یافته از انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی محروم نشوند. این که نظامیان مصری با یک حرکت ناشیانۀ کودتایی مرسی را برطرف نمودند، نه تنها جنبش اسلام گرایی را در سطح منطقه به چالش کشیدند و اوضاع در مصر را بیشتر پیچیده گردانیدند. از این هم بدتر اسلام گرایی جدید را بعد از شکست اسلام سیاسی دهۀ نود سال دوهزار وارد آزمون خطرناکتر و دشوارتر گردانیدند. این در حالی است که امید های اسلام گرایان با انصراف از حرکت های خشونت آمیز به سوی اشتراک در نظام های پارلمانی به حکومت های انتخابی رو آورده اند. تجارب مصر و تونس بعد از ترکیه برای شان الگو بود. حرکت نظامیان در مصر هراس آن را در افکار برمی انگیزد که سال های 1992 در الجزایر تکرار نشود. با این حال رهبران اخوان المسلمین باز هم راۀ دشواری را در پیش داشته و نیاز به تصمیم گیری هایی مدبرانه یی دارند تا مبادا فرصت های در دست داشته را هم به کلی از دست ندهند و کار بجایی برسد که ندامت در برابر آن بی فایده و جبران آن هم ناممکن باشد. حالا هم وقت است ، هرچند به قول معروف "قمار را باخته اند و نباید حریف را از دست بدهند" با به کارگیری تدابیر درست وارد اقدامات منطقی شوند که دیگر برای مخالفان شان به ویژه نظامیان مصری بهانۀ عزل سیاسی آنان را فراهم نسازد.
مصری ها که کشور شان را «مادر دنیا» می نامند. اکنون خیلی درد مندانه در کنار نیل و اهرام و ابوالهول نشسته اند و با جشمان گریان مشاهده می کنند که چگونه مادر دنیان نطفه دموکراسی را سقط نموده است. نه تنها این که مصر وارث یکی از پنج تمدن بزرگ تاریخ بشر بوده و بر سر گذرگاهی قرار دارد که سه قاره را به مثابۀ مرکز ثقل جهان عرب با یکدیگر وصل میکند. شاید از همین رو بوده که قرآنکریم پنج بار از مصر و در ضمن یک بار از مکه یادآوری کرده است.. پیامبران بزرگی چون ابراهیم و موسی و لقمان و عیسی و دانيـال و یوشع و ذوالکفل و ادریس و یعقوب و یوسف و هارون و دیگران از خاکش عبور کرده و از آب نیل آن نوشیده اند؛ اما صدها دریغ و درد که با کودتای نظامیان درخشش آفتاب بهار عربی نتوانست، یخ های سنگین استبداد در آن را ذوب بسازد؛ برعکس دندان های فولادین و زرهی تا دندان مسلح ارتش آن را تیزتر و زهر آلودتر گردانید. درخشش دولت آزادی را که تازه در سرزمین فراعنه تابیده بود، به گونۀ شتاب آلود به یغما برد. در نتیجه حکومت محمد مرسی، اولین رییس جمهور انتخابی این کشور را به مثابۀ داعیه دار بزرگ دموکراسی در نمادی از اسلام گرایی تازه به دوران رسیده بصورت بیرحمانه به قربانی گرفته است. تاسف آور تر این که دست نظامیان مصری چنان درازتر از آستین گردیده که حتا از بازداشت بدیع مرشد اخوان المسلمین نیز خود داری نکرده و این حرکت ناشیانۀ اردوی مصر زنگ خطری است که آیندۀ خطرناکی را در مصر به تصویر کشیده است که موج سنگین خشم جامیان او را در قبال دارد که پیامد بحران زای آن چنان ناگوار خواهد بود که شاید کنترلش از دست نظامیان مصری به کلی بیرون برود.
حکومت محمد مرسی تنها با مخالفت دولت های عربی بویژه قطر و سعودی رو به رو نبود؛ بلکه روابطش با ایران نیز خوب نبود. ایران بعد از انقلاب اسلامی در آن کشور هیچ گونه روابط سیاسی نداشت و با پیروزی مرسی امیدوار بهبود روابط با مصر بود؛ اما موضع گیری های خصمانۀ ایران نسبت به مردم سوریه و حمایتش از بشارالاسد و سیاست های ایران نسبت به کشور های خلیج سبب شد تا رابطۀ آن با مصر استحکام پیدا نکند. رهبران ایران تلاش کردند تا رابطۀ شان با مصر را نزدیک بسازند. آقای احمدی نژاد به هدف گرمی رابطه با مصر به این کشور سفر نمود. سفر وی پس از پنج ماه سفر مرسی به ایران صورت گرفت
آقای مرسی با حضوری چهار ساعته در تهران برای تحویل ریاست کشورهای عضو جنبش غیر متعهدها به ایران، بدون دیدار با آقای خامنه ای، تهران را ترک کرده بود.برخی از رسانه ها و سیاستمداران ایرانی با توجه به این رفتار آقای مرسی خواسته بودند که آقای احمدی نژاد به مصر سفر نکند .همزمان با آغاز سفر آقای احمدی نژاد به مصر، نهاد سازمان دهنده جریان بنیادگرای اسلامی (سلفی) در مصر با صدور بیانیه یی هشدار داد که نزدیکی با ایران به زیان منافع مصر است. این نهاد خواستار اعتراض در برابر محمود احمدی نژاد به دلیل سیاست های دولتش در قبال اهل سنت ایران، خلیج فارس و سوریه شده و همچنین هشدار داد که نباید به آقای احمدی نژاد اجازه داده شود . این گروه از دولت خواسته بود تا نگذارد که او به دیدار از میدان تحریر و اماکن مذهبی در مصر برود که شیعیان آنها را مرتبط با خود می دانند. سفر احمدی نژاد را شکست تاریخی برای سیاست خارجی مصر عنوان کردند. بر اساس گزارش ها آقای احمدی نژاد خواهان بازدید از میدان تحریر قاهره گردید که در جریات تحولات مصر به نمادی از انقلاب های عربی بدل شده است. ایرنا خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی گفت، آقای احمدی نژاد را در این سفر، اسفندیار رحیم مشایی، مشاور رییس جمهور و رییس دبیرخانه جنبش غیرمتعهدها،رئیس سازمان حج و زیارت، شمس الدین حسینی وزیر امور اقتصادی و دارایی، حیدر مصلحی وزیر اطلاعات و رستم قاسمی وزیر نفت همراهی کرده اند(1). احمدینژاد، در حالی برای شرکت در دوازدهمین اجلاس سران سازمان همکاریهای اسلامی وارد قاهره، پایتخت مصر شد که بر اساس بعضی گزارشها، در جریان بدرقه رسمی آقای احمدینژاد در تهران، هیچ نماینده یی از دفتر رهبر ایران حضور نداشت .این نخستین سفر عالی رتبه ترین مقام اجرایی ایران به مصر پس از انقلاب بهمن ۵۷ و قطع روابط سیاسی دو کشور بود.
آقای احمدی نژاد سه شنبه 5 فبروری 2013 در فرودگاه مهرآباد تهران و در هنگام ترک ایران به مقصد مصر گفت که این سفر روابط ۳۴ سال گذشته ایران و مصر را تحت تاثیر قرار خواهد داد. .در عکس های منتشر شده از مراسم بدرقه رسمی آقای احمدی نژاد در فرودگاه مهرآباد تهران، هیچ یک از نمایندگان آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی دیده نمی شدند.به طور معمول محمد محمدی گلپایگانی، رییس دفتر آیت الله خامنه ای یا علی اکبر ولایتی، مشاور بین الملل او برای بدرقه رییس جمهور ایران در سفرهای خارجی در فرودگاه حاضر شدند بعضی خبرگزاری ها و سایت های خبری داخلی ایران از جمله خبرگزاری مهر و سایت بازتاب هم به غیاب نمایندگان دفتر رهبری در مراسم بدرقه آقای احمدی نژاد اشاره کردند. آقای احمدی نژاد در دوم فبروری 2013 در جلسه استیضاح وزیر کار در مجلس ایران به افشاگری علیه برادران لاریجانی، رییسان قوای قضاییه و مقننه دست زده بود که اقدامی برخلاف توصیه های پی در پی آقای خامنه یی به مقام های ایران برای پنهان نگه داشتن اختلافاتشان در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تلقی شد. در تصاویر منتشر شده از مراسم بدرقه آقای احمدی نژاد، وزیر از کار برکنار شده توسط مجلس هم دیده می شد. بدرقه کنندگان آقای احمدی نژاد در تهران در آخرین ساعات دیشب خبر بازداشت سعید مرتضوی، رییس سازمان تأمین اجتماعی ایران اعلام کرد که انتصابش به این سمت و تلاش دولت برای حفظ او عامل جنجال اخیر بود. آقای احمدی نژاد در فرودگاه مهرآباد به شدت از بازداشت آقای مرتضوی انتقاد کرد و قوه قضاییه را متهم کرد که او را در واکنش به افشاگری علیه برادران لاریجانی بازداشت کرده است. آقای احمدی نژاد با شیخ احمد طیب، مفتی الازهر دیدار کرد و هنگام دیدارش از وی خواست تا مداخله درامور کشور های خلیج را بند و سنیان را از حقوق اساسی دینی شان برخوردار بسازد. از وی خواست تا به بحرین بحیث کشور برادر نگاه کند . در هنگام بازدید احمدی نژاد از مسجد الحسین یک حمله کننده با بوت خود وی را مورد حمله قرار داد و اما بوت به وی اصابت نکرد. (2)این اولین بار بود که پس از سی و چهار سال یک رییس جمهوری ایران، به بهانۀ شرکت در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاریهای اسلامی، به مصر سفر کرد. روابط تهران وقاهره، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و امضای پیمان صلح بین مصر واسرائیل درسال ۱۹۷۹، به دستور آیت الله روح الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی، قطع شد .مقامات ایران امیدوار بودند که اجلاس قاهره و سفر محمود احمدی نژاد به این کشور، فرصتی باشد، برای گفتگو با مقامات ارشد مصر در مورد ازسرگیری روابط کامل دیپلماتیک بین مصر وایران. حمیدرضا دهقانی، سفیر و نماینده ایران در سازمان همکاریهای اسلامی به خبرگزاری مهر گفت که موضوع روابط مصر با ایران و حضور محمود احمدی نژاد برای اولین بار در این کشور باعث شده که اجلاس قاهره از اهمیت بالاتری برخوردار شود .در پی سرنگونی رژیم حسنی مبارک، رییس جمهوری سابق مصر و انتخاب محمد مرسی، رییس جمهوری اسلامگرای این کشور، برخی مقامات جمهوری اسلامی این تحول را زمینه ساز همکاری نزدیک دو کشور عنوان کردند. با این حال، به رغم سفرهای متقابل برخی مقامات مصر و ایران، عوامل بین المللی ومنطقه یی، از جمله روابط و منافع مشترک مصر با آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، وهمچنین موضع مخالف گروههایبنیادگرای اسلامی متحد اخوان المسلمین درمصر، در ظاهر مانع آن شد که تحولقابل ملاحظه یی در روابط بین دوکشور رخ دهد.
دوازدهمین اجلاس سران سازمان همکاریهای اسلامی با عنوان"جهان اسلام، چالشهای تازه و شانسهای فزاینده" روزهای چهارشنبه و پنجشنبه ( ۶ و۷ فبروری 2013) درقاهره برگزار شد. مقامات مصر اعلام کردند که ۲۶ تن از سران ۵۶ کشور عضو این سازمان در اجلاس قاهره شرکت خواهند کرد. حضور محمود احمدی نژاد رییس جمهوری ایران، حامد کرزی رییس جمهوری افغانستان و عبدالله گل رییس جمهوری ترکیه، دراین اجلاس بصورت رسمی تأیید شد. نشستهای مقدماتی بین نمایندگان بلند پایۀ کشورهای عضو سازمان همکاریهای اسلامی برای تعیین دستور کار این اجلاس روز شنبه دوم فبروری آغاز شد. روزهای دوشنبه و سه شنبه (چهارم وپنجم فبروری) وزیران خارجه کشورهای عضو بر سر موضوعات مورد بحث دراجلاس سران گفت و گو کردند. مسأله فلسطین وادامه ساخت شهرک های یهودی نشین در سرزمینهای اشغالی فلسطینی، بحران سوریه و مالی، وضعیت در سومالی و افغانستان، مبارزه با تندروی و اسلام ستیزی، و مسالۀ اقلیتهای مسلمان در جهان، ازموضوعات اصلی دستور کار این اجلاس بود. بحران سوریه درحالی بررسی شد که نمایندگان دولت بشار اسد در اجلاس حضور نداشتند . در ماۀ اگست ۲۰۱۲ در جلسه اضطراری سران این سازمان در مکه، عضویت سوریه با اکثریت آرا به تعلیق درآمد. این تصمیم با واکنش تند دولت ایران، متحد اصلی بشار اسد در منطقه، روبرو شد و آن را ظالمانه توصیف کرد.شرکت کنندهها، شیوههای مبارزه با فقر، تقویت همکاریهای اقتصادی، فرهنگی، علمی و فن آوری بین کشورهای عضو را، نیز بررسی کرد. همچنین در این نشست، جانشین اکمل الدین احسان اوغلو دبیر کل سازمان همکاری های اسلامی نیز نامزد شد. دوره کاری آقای اوغلو درپایان سل 2013 تمام میشود.
نشست سران سازمان معمولا هر سه سال یک بار برگزار میشود، اما تحولات بهارعرب اجلاس قاهره را دو سال به تأخیر انداخت. همزمان از زمان تأسیس سازمان همکاریهای اسلامی در ۱۹۶۹ این نخستین اجلاس سران این سازمان است که در مصر برگذار شد . این نشست در حالی برگزار گردید که قاهره و تعداددیگر از شهرهای مصر از بیش از یک هفته شاهد نا آرامی ودرگیری هایپراکنده بین معترضان و پلیس بود. این نا آرامیها روز جمعه (اول فبروری) حتا به کاخ ریاست جمهوری کشید و تظاهر کنندهها بخشهایی از یکی از دروازههای آن را آتش زدند .اختلافات سیاسی بین دولت اخوان المسلمین و اسلامگراهای متحد آن از یکسو و مخالفان سکولار وچپی آنها از سوی دیگر، نیزشدت گرفت. از همین رو برای دولت محمد مرسی بسیار مهم بود تااجلاس سران سازمان همکاریهای اسلامی در یک فضای آرام برگزار شود. برای همین دلیل مقامات مصری هوتلی را در ۲۰ کیلو متری شهر قاهره برایبرگزاری این نشست انتخاب کردند تا از تظاهرات واعتراضها در امانباشد. برای دولت اسلامگرای مصر برگزاری این نشست اهمیتویژه یی داشت. از زمانی که اخوان المسلمین قدرت را در مصر بدست گرفت، درتلاش بود تا نشان دهد که مصر پس از انقلاب سیاست خارجی مستقل وجداگانه درپیش دارد؛ اگرچه هنوز تغییربنیادین در روابط این کشور با غرب یا اسرائیل بهوجود نیامده بود. اجلاس سران سازمان همکاریهای اسلامی فرصتی بود تا دولتمردان مصری بر لزوم همکاری مشترک و اتحاد بیشتر بین کشورهایمسلمان صحبت کنند وهمزمان نشان دادند، برغم آنچه که دراین کشور میگذردقاهره قادر است که نقش خود را به عنوان یکی از قدرتهای بزرگ منطقه ایفاکند.
بیش از ۴۰ سال از تأسیس سازمان همکاریهای اسلامی میگذرد. این سازمان بزرگترین نهاد بین المللی پس ازسازمان ملل متحد در جهان بوده و نماینده رسمی بیش از یک میلیارد وپانصد میلیون مسلمان جهان است .با این حال، سازمان همکاریهای اسلامی، هنوز نتوانسته نقش قابل ملاحظه در صحنه بین المللی یا در حل کشمکش ها ومناقشات در کشورهای مسلمان و درتقویت همکاری بین آنها ایفا کند. حتا درمقایسه با اتحادیه عرب یا اتحادیه آفریقا، نقش بسیار کمرنگ و ضعیفی در سطح جهان داشته است. با وجود اینکه کشورهای مسلمان نزدیک به ۷۰ درصد ازمنابع طبیعی جهان را در اختیار خود دارند، سهم این کشورها در تجارت جهانی، از ۷ درصد بیشتر نیست و بسیار ازکشورهای مسلمان بخصوص درآفریقا از عقب ماندگی و فقر شدید رنج میبرند.سازمان همکاریهای اسلامی در پی آتش سوزی مسجد اقصی در سال ۱۹۶۹ زیر نام "سازمان کنفرانس اسلامی" تأسیس شد. در سال ۲۰۱۱ در نشست وزیران خارجۀ عضو در آستانه، پایتخت قزاقستان، نام این سازمان به "سازمان همکاریهای اسلامی" تغییر یافت و آرم جدیدی نیز برای آن انتخاب شد .این تغییر ظاهرا تلاشی است، برای جهش بخشیدن به فعالیتهای این سازمان و مقابله با چالشهای که پس از آغاز تحولات بهار عرب به وجود آمده است. سرنگونی برخی رژیمهای خود کامه در جهان عرب در این راستا بی تأثیر نبوده است .همزمان برخی ناظران، این تغییر را به تلاشهای اکمل الدین احسان اوغلو ترکی دبیرکل این سازمان نسبت میدهند. این تلاشها از حمایت ترکیه، که نقش پر رنگی در سالهای اخیر درمنطقه ایفا میکند، برخوردار بوده است .با این حال، با توجه به اختلافات دیدگاه ها ومواضع کشورهای قدرتمند مسلمان و تضاد منافع آنها، به نظر نمیرسد که سازمان همکاریهای اسلامی بتواند به این زودی نقش تأثیر گذاری، مثلا، مانند اتحادیه اروپا یا حتی اتحادیه کشورهای آمریکای جنوبی، در سطح بین المللی پیدا کند.
دیدار احمدی نژاد از مصر به قصد اشتراک در کننفراس کشور های اسلامی نتوانست، گرهی را که از جندین دهه بدین سو سخت گره خورده است. به این زودی بگشاید. دیدار احمدی نژاد از قاهره برابر به زمانی بود که مخالفان مرسی خواهان تشکیل حکومت ایتلافی، بررسی کشتار های تظاهرات، منصفانه برگزار شدن انتخابات پارلمانی آیندۀ مصر گردیده بودند . 9فبرور، 2013
از سویی هم مرسی با مخالفت قبطی های کشورش مواجه بود و پاپ تواضروس دوم، رهبر مسیحیان قبطی مصر به شدت از رهبری اسلامگرای کشور انتقاد داشت و قانون اساسی جدید مصر را تبعیضآمیز می خواند. وی در گفت وگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت، نباید با مسیحیان قبطی مصر به عنوان اقلیت رفتار کرد؛ زیرا آنها بخشی از ملت هستند. پس از مرگ پاپ شنودا، پاپ تواضروس سکان رهبری مسیحیان قبطی مصر را در دست گرفته است. او موضعی انتقادی نسبت به مسایل سیاسی در پیش گرفته و بارها انتقاداتی را مطرح کرده است. مسیحیان مصر، ده درصد جمعیت آن کشور را شامل میشوند. کلیسای قبطی مصر، دعوت محمد مرسی، رییسجمهور مصربرای گفت وگوی ملی در باره آینده کشور را رد کرده و آن را ظاهرسازی خواند. بسیاری از گروههای مخالف در مصر هم این دعوت را رد کردند. قبطیان مصر، که تعداد آنها بین پنج و نیم تا یازده میلیون نفر تخمین زده شده است، بزرگترین جامعه مسیحی در خاورمیانه هستند .آنها خود را بخشی از ساکنان اصلی مصر میدانند که سال ۶۴۱ میلادی که اسلام به این کشور آمد بر خلاف اکثریت جامعه به دین و آیین خود پایبند ماندند. نگرانی اصلی قبطیهای مصر، آینده مسیحیان در مصر پس از دوران مبارک است و ازنفوذ گروههای اسلامگرایی چون اخوان المسلمین و سلفیها هراس دارند. پاپ تواضروس به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته که مسیحیان در مصر، اقلیت نیستند و باید برابر با اکثریت مسلمان دیده شوند .او گفت " ما از نظر جمعیتی، در اقلیت هستیم؛ اما از نظر تاریخ و ارزش و عشق به کشور، اقلیت به شمار نمیرویم." (3) این در حالی بود که اعتراضات بر ضد حکومت مرسی در حال اوجگیری بود و همزمان با دومین سالگرد سقوط حکومت حسنی مبارک، رییس جمهور سابق این کشور، نیروهای امنیتی به حال آماده باش در آمدند. معترضان طرفدار دموکراسی در مصر، در سالگرد این روز دست به راهپیمایی زدند . به گفته مقام های مصری، نیروهای امنیتی در اطراف کاخ ریاست جمهوری، وزارت کشور، میدان تحریر و سایر مناطق مهم قاهره، پایتخت، مستقر شدند.در همین حال گروه اخوان المسلمین، درخواست مخالفان سیاسی در مصر را که خواستار کناره گیری محمد مرسی، رییس جمهور از قدرت و نیز مشارکت در دولت شده بودند، رد کرد. (4)
حامیان محمد مرسی نیز در برابر مخالفان حکومتش دست به مانور زده و به راهپیمایی آغاز کردند. هزاران تن از حامیان رییس جمهور مصر در یک گردهمایی شرکت کردند. رهبران سیاسی از جناح های مخالف، گفتگو های خصوصی را به هدف رفع تنش ها در مصر انجام دادند .سیاستمداران گفتند، محمد البرادعی یک فعال بر جستۀ لیبرال و رهبر جبهۀ نجات ملی مصر با سعید الکتاتنی رهبر حزب حاکم اخوان المسلمین عدالت و آزادی ملاقات کرد. در این گفتگو ها سعید البدوی رهبر دیگر جبهۀ نجات ملی نیز اشتراک داشت. قبل از این جبهۀ نجات ملی مصر نظریه گفتگو با رییس جمهور محمد مرسی از حزب اخوان المسلمین را رد کرده بود که هدف اعتراضات هفته ها مظاهرات خشونت بار در مصر بود. این اعتراضات از دومین سالگرد قیام مردمی به این سو، آغاز شده بود. بحران سیاسی در مصر باعث شد که مذاکرات برای قرضه بالغ بر 4 اعشاریه 8 ملیارد دالری از سوی صندوق بین المللی پول را به مصر، بطی سازد. (5) خداوند همه این ارچمندان را توفیق عنایت بفرماید تا برای احیای ارزش های هنر اصیل کشور کاری مستمر و پایدار انچام داده و با ارتقای هنر و ارزش های والای هنری ، بساط اتبذال هنری را بکسره از کشور برچینند. در این شکی نیست که این ارجمندان هر یک آواز خوان های عزیزالقدری اند و اما ای کاش برای هرچه ارجمند نگهداشتن صدا های دلنواز شان اندکی توجه کرده و فرصت میدادند تا شنونده گان شان صدای آنان را به جان ودل می شنیدندو به قول مولانای روم بجای شنیدن چشم می شدندو به جای چشم گوش . بسیاری از این عزیزان زمانیکه می خوانند ، فریاد های برخاسته از قلب شان در دل های این ملت رنجدیده ناخن می زند و اما زمانیکه در عقب صد تصویر های مبتذل و پیش پا افتاده را به تماشا می نشینند. خیلی ها متاثر شده و با خود می گویند که ای کاش این غزیزان می دانستند که این تصویر های مبتذل جقدر از ارزش صدا و هنر انان می کاهد و فریاد دردمند هنر در تصویر های مستهجن و مبتذل بیرحمانه ضجه می کشد. امید این ارجمندان برای احیا و ارتفای هنر واقعی بدور از تجارت ورزی گامهای صادقانه بگذارند و درخت تنومند هنر را در سرزمین هنر پرور مشرق زمین بار دبگر به اهتزاز در آورند؛ اما مرسی بازهم از تلاش برای جلب کمک های بین المللی باز نایستاد و از کشور های سعودی و امارات نیز خواهان کمک های مالی شد و اما هر دو کشور از اعطای کمک برایش خود داری کرده و در خفا فعالیت های خصمانه را برای اسقاط حکومتش به کار بردند. چنانچه فعالیت های رییس استخبارات قطر برضد مرسی به همگان آشکار است که حتا صفحۀ اجتماعی فیزبوک را برای تبلیغات منفی بر ضد مرسی گشوده بود و بعد از کودتای نظامیان در مصر آن را بست. به هر حال باوجود بی مهری های کشور های ثروتمند خلیج ، مرسی بازهم توانست که در راستای رفاۀ زنده گی مصریان کار هایی را انجام بدهد؛ اما نظامیان مصری فرصت ندادند تا مرسی نتیجۀ تلاش هایش را مشاهده کند.
مرسی نه تنها با دشواری های سنگین اقتصادی و سیاسی در داخل کشورش مواجه بود؛ بلکه غربی ها هم به سوی وی به دیدۀ شک نگریسته و از بی مهری های کشور های خلیج و حتا دشمنی های ایران هم محروم نماند. شگفت آور این که 30 دانشمندان ایرانی او را متهم به پیروی از ولایت فقیۀ نمودند که در پاسخ به آنان چنین نوشته شد : رئیس جمهور مرسی براساس معیارهای مشخص مطابق با مقررات امنیت ملی مصر عمل خواهد کرد. توسعه روابط ایران و مصر امکان پذیر است؛ اما این موضوع به معنی دخالت یا تلاش برای تاثیر بر صحنه سیاسی داخلی مصر نیست؛ به ویژه که بخش بزرگی از نیروهای سیاسی اسلامگرا و غیراسلامگرا نسبت به طرح های ایران دارای حساسیت هستند. مرسی هم بارها گفته است که توسعه روابط میان تهران و قاهره در گرو پیشرفت در پرونده سوریه است. این توسعه روابط همچنین زمانی عملی می شود که خود مصری ها متمایل به آن باشند. مشاور حقوقی رییس جمهور مصر هم در واکنش به نامۀ ۱۷چهره سیاسی دانشگاهی ایران گفت : تجربه (انقلاب) مصر با تجربه (انقلاب) ایران از لحاظ شکل و محتوا متفاوت است.“محمد فواد جاد الله” اضافه کرد: تکرار تجربه ایران در مصر امکان پذیر نیست؛ زیرا تفاوت های ریشه ای میان دو ملت و رهبران دو دولت در زمینه های عقیده دینی، نگاه سیاسی و اقتصادی وجود دارد.
معاون حزب حاکم آزادی و عدالت (ارگان سیاسی اخوان المسلمین مصر) هم در واکنش به این نامه گفت : مصر نه ایران ، نه افغانستان و نه پاکستان است. میان اندیشه های امامت در میان اهل تسنن و شیعیان تفاوت هایی وجود دارد.“عصام العریان” این مطلب را با انتشار متنی در پاسخ به نامه ۱۷ چهره دانشگاهی سیاسی ایران در صفحه شخصی اش در شبکه اجتماعی فیس بوک منتشر کرده است. العریان افزود: نظام سیاسی مصر و تحولات اجتماعی این کشور شبیه هیچ کشور دیگری نیست. وی ادامه داد: مصر، آزاد، یکپارچه، مستقل و دارای تسامح و تساهل است. مصر دارای الازهر و حافظ قرآن و علوم دینی اسلامی و گسترش دهنده آن است. مصر حتی کلیساهای ملی مستقل از دیگران کلیساهای جهان دارد. معاون حزب آزادی و عدالت اضافه کرد: اهل تسنن دارای نظام خاص خود برای انتخاب فردی هستند که ولایت امور عامه را برعهده می گیرد. میان اهل تسنن و شیعیان به ویژه شیعیان ۱۲ امامی درباره مفهوم امامت و ولایت ، تفاوت وجود دارد.
پاسخ رهبران اخوان المسلمین برای دانشمندان ایرانی در واقع ناقوسی بود که آخوند های ایران را از خواب ولایت بیدار کرد و خبر ناخوشایندی برای شان بود.
محمد مرسی با دشواری ها دست و پنجه نرم میکند
محمد مرسی بیشتر با دشواری های سیاسی و مذهبی در داخل کشور رو به رو بود. قبطی ها که ده درصد جمعیت مصر را تشکیل میدهند، از حکومت مرسی ناراض بودند که سبب خشونت هایی در این کشور گردید. بر اثر درگیری های پیهم میان شماری مسلمانان و قبطی ها چندین قبطی کشته شدند. در درگیری 7 اپریل 2013 پنج نفر کشته شدند که چهار نفر از آنها مسیحی قبطی و یک نفر نیز مسلمان بود. پولیس برای متفرق کردن تجمع کننده گان از گاز اشک آور استفاده کرد.خبرگزاری دولتی مصر شمار تلفات را بیش از ۸۰ نفر زخمی ذکرنمود که پیس از آن شمار دیگری نیز زخم برداشته بودند . عزاداران پس از مراسم در کلیسا، شعارهایی علیه محمد مرسی، رییس جمهوری اسلام گرای مصر سر دادند. شاهدان عینی گفتند، در حالی که عزاداران از کلیسا خارج میشدند، عده یی به آنها حمله کرده و سنگ و بمبهای دست ساز بنزینی پرتاب کردند. مسیحیان نیز در پاسخ، به سمت مسلمانان سنگ پرتاب کردند و مدتی کوتاه بعد از آن پولیس در محل حضور یافته و برای پایان دادن به خشونتها، از گاز اشک آور استفاده کرد.محمد مرسی، رییس جمهوری مصر، در تماسی با پاپ تواضروس دوم، مسؤول کلیسای قبطیان در مصر، خشونتها را محکوم کرد.آقای مرسی گفت: "هر گونه حمله به کلیسا، حمله به شخص من است."پاپ تواضروس دوم نیز خواهان پایان درگیریها شده و از همه خواست آرامش خود را حفظ کنند (6)
هنوز شورش قبطی ها پایان نیافته بود که موضوع گرگان گیری هفت مامور امنیتی مصر در صحرای سینا پیش آمد و آنان خواستار مذاکره با دولت شده بودند؛ اما حکومت مصر هرگونه مذاکره با گروگان گیران را رد کرد. گروگان گیران فلم ویدویی را به نمایش گذاشتند که در آن التماس گروگان ها به آقای مرسی برای رهای شان به تصویر کشیده شده بود. گروگان گیران خواهان رهایی زندانی های سیاسی شبه جزیرۀ سینا گردیده بودند...در ماه اسد سال 1391 ، 16 محافظین سرحدی مصری نیز به دست شبه نظامیانی که قصد حمله به اسراییل را داشتند، در صحرای سینا کشته شدند. صحرای سینا در جنگ اعراب و اسرائیل درجون سال ١٩٦٧ به تصرف نیروهای اسرائیلی درآمد؛ اما پس از امضای معاهده صلح مصر و اسراییل در سال ۱۹۷۹، به مصر بازگردانده شد .براساس این معاهده، دولت مصر تنها می تواند، نیروی نظامی کوچکی را در این منطقه مستقر کند که به گفتۀ اهالی محلی، قادر به حفظ امنیت در منطقه یی با چنین وسعتی نیست. (7)
همزمان با این رخداد ها مبارک 85 ساله به محکمه یی در مصر حاضر شد و در گفت و گو با یک نشریۀ امریکایی براوضاع کشور و احوال مردمش ابراز تاسف کرد. وی افزود که بر فقر مردمش متاثر بوده و مردم در آینده نسبت به او قضاوت خواهند کرد. وی از ابراز نظر در مورد مرسی خود داری کرده و گفت که او برای بار اول تازه به قدرت رسیده است. (8) درگیری میان مخالفان و هواخوان مرسی در 28 جون 2013 تشیدید یافت و در این درگیری ها یک تن کشته و سه تن زخمی شدند . مظاهره کننده گان خواهان برکناری او و از سر گیری انتخابات جدید بودند. در این درگیری دفتر اخوان المسلمین به آتش کشیده شد . در این درگیری ها یک امریکایی نیز کشده شد. اوباما گفت که مصری ها حق دارند تا خواست های شان را مطرح کنند و حکومت مصر هم بااید خواستهای آنان را بشنود . (9) رخداد ها در مصر هر روز کشیده تر می شد و با تشدید اختلافات فاصله میان مردم مصر افزایش می یافت تا آنکه اردو ناگزیر به مداخله گردید. اردوی مصر از رییس جمهور این کشور خواست تا به حل بحران در مصر اقدام جدی کند و ضرب الاجلی را تعیین نمود؛ اما؛ محمد مرسی رییس جمهور مصر، ضرب الاجل اردوی مصر را مبنی بر این که حکومت باید بحران فعلی سیاسی را حل کند مورد انتقاد قرار داد. در یک اعلامیه دفتر رییس جمهور مرسی گفته شد که اردو قبل از صدور ضرب الاجل با رییس جمهور باید مشوره می کرد. در این اعلامیه تاکید شده بود که رییس جمهور با پلان مصالحه ملی خود ادامه خواهد داد .ضرب الاجل 48 ساعتۀ جنرال عبدالفتاح سیسی وزیر دفاع و رییس شورای نظامی اردوی مصر در حال سپری شدن بود. مرسی نتوانست در این مدت کاری را برای حل بحران از پیش ببرد. هرچند از گروه های مخالفش خواست تا از طریق گفت و گو به بحران کشور پایان بدهند و اما مخالفانش حاضر به مذاکره نشدند.
مخالفین، رییس جمهور مرسی را به سپردن قدرت زیاد به حزب اخوان المسلمین و عدم توانایی به حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی مصر متهم می نمودند.به روز دوم جولای 2013 ده ها هزار نفر در میدان تحریر قاهره دست به تظاهرات زدند و از مرسی خواستند از وظیفه اش کنار برود. این روز مصادف بود به اولین سالگرد انتخاب دموکراتیک مرسی بحیث رییس جمهور مصر . مرسی در این روز مخالفانش را برای مذاکره ترغیب نمود و اما جهبه نجات ملی مصرتحت رهبری البرادعی، مذاکره با مرسی را رد نمود و گفت ، بعد از سپری شدن 48 ساعت، با جنرال سیسی مذاکره خواهد کرد .سمیع عاشور سخنگوی جبهه نجات ملی، راه اندازی کودتاه از سوی اردو را رد نمود و گفت :ناممکن است کهاردوهیچگاه از حمایت مردم مصر دست بکشد. در اعلامیه تاکید شده بود که آنها ازرقابت های سیاسی اجتناب خواهند کرد و در صدد بدست آوردن قدرت نمی باشند. دراعلامیه همچنان تاکید به عمل آمده بود که اردو به اصول دیموکراسی و ارادۀ مردم احتراممی گذارد.»به روز سه شنبه، دوم جولای یک سخنگوی ایتلاف ملی اسلامی مصر بشمول اخوان المسلمین از حامیان مرسی خواست به سرک ها بروند و از مرسی بحیث یک رهبر مشروع حمایت نمایند. او در یک اعلامیه گفت:ایتلاف ملی برایحمایت از مشروعیت، روی مسایل ذیل تاکید می نماید: احترام به ارادۀ مردم واحترام به مشروعیت قانون اساسی مبنی بر انتخاب رییس جمهور، تاکید روی حفظصلح و آرامش روی مصالحه ملی که باعث رفاه و سعادت کشور می شود.»ایتلاف ملی گفت، ما تلاش های استفاده از اردو را برای حمله به مشروعیت رد می نمایم. در عین زمان، مینا (MENA ) آژانس خبری دولتی مصر گزارش داد که محمد کامل آمر وزیر خارجه مصر از وظیفه اش استعفا داد.از تظاهرات روز یکشنبه اول جولای 2013 تا سوم جولای ، دست کم پنج وزیر کابینۀ مصر از وظایف شان استعفا دادند. (10)
»لوی درستیز مصر تظاهرات برضد رییس جمهور محمد مرسی را ابراز خواسته های مردم به طور "بی سابقه" خواند. او افزود که اردو در حکومت و یا سیاست دخالت نخواهد کرد. جبهۀ نجات ملی مصر که عمده ترین گروۀ اپوزیسیون مصر است از سخنان السیسی و اقدام اردو با خوشنودی استقبال کردند. یکی از مظاهره چیان به خبرگزاری رویترز گفت : بیانیه خوب بود امافکر می کنم 48 ساعت خیلی طولانی است. این مرد (محمد مرسی) نمی تواند بیشاز 48 ساعت اینجا باشد. همین یک سالی را که ریاست جمهوری کرده، برایش خیلیها زیاد است. ».در اول جولای 2013 پنج عضو کابینهء محمد مرسی در دیداری باهم در بارهء امکان استعفای خود و پیوستن به مظاهره چیان ضد حکومت گفتگو کردند. مظاهره چیان در اول جولای بالای دفتر مرکزی اخوان المسلمین یورش برده و آنرا آتش زدند.تنها در تظاهرات این روز 16 تن در سراسر مصر کشته شدند. دراین راه پیمایی ها در قاهره و دیگر شهر های مصر ملیون ها تن شرکت داشتند. (11) دراین روز عبدالفتاح السیسی وزیر دفاع و سر قوماندان اعلی مصر اعلامیه یی صادر کرد و در آن آمده بود، تا تعیین رییس جمهور جدید، رییس محکمه قانون اساسی، دولت مصر را رهبری می کند . دولت موقت انتخابات زودهنگام پارلمانی و ریاست جمهوری را برگزار میکند، قانون اساسی مصر معلق گردید و قرار است که گروهی برای بازنویسی آن تشکیل شود. محمد مرسی و رهبران اخوان المسلمین ممنوع الخروج شدند. اخوان المسلمین دخالت ارتش را "کودتای نظامی" توصیف کرده،.شیخ احمد الطیب (رییس الازهر)، پاپ تواضروس دوم (رهبر مسیحیان قبطی مصر) و محمد البرادعی (از رهبران مخالفان دولت) از تصمیمات ارتش حمایت کردند.عدلی منصور رییس محکمه قانون اساسی روز پنجشنبه 4 جولای 2013 به حیث رییس حکومت موقت حلف وفادری یاد کرد. عبدالفتاح السیسی در سوم جولای با محمد البرادعی رییس اپوزسیون، شیخ الازهر و پاپ قبطی های عیسوی مصر، ملاقات کرد.قبل از این، حسام الحداد یک دستیار نزدیک رییس جمهور برکنار شده مصر گفت، کشور به یک کودتای نظامی روبرو می باشد. (12) کودتای نظامیان مصری واکنش های متفاوت را در پی داشت.
علاءالدین بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران گفت که "آنچه در مصر اتفاق افتاد، معلول عملکرد نادرست اخوانیها در این کشور است." بی بی سی در این باره نوشت: اوضاع نابسامان داخلی، ادامه یافتن مشی و روش حسنی مبارک در دولت محمد مرسی، فامیل بازی و حزب گرایی ، موضع گیری های اشتباه و مغرضانه درباره سوریه و سؤ مدیریت در مسایل امنیتی را سبب شد تا مردم در برابر مرسی قیام کنند. حوادث اخیر منجر به خشونت های جانکاه درباره شیعیان گردید. پس از کودتا و برکناری محمد مرسی اوضاع مصر بیشتر متشج گردید و اخوان المسلمین واکنش جدی نشان دادد . ده ها هزار اعضای اخوان المسلمین در شهر های مصر دست به راهپیمایی زدند.
در جریان برخورد ها بین طرفداران و مخالفین مرسی در قاهره، تلویزیون دولتی مصر خبر داد که 17 نفر کشته شدند. اما بعد تر مقامات گفتند که در برخورد ها بین دو طرف در شهر سکندریه 12 نفر کشته شدند.خشونت ها زمانی آغاز شد که ده ها هزار نفر از طرفداران مرسی روز جمعه 5 جولای برای برگشت محمد مرسی به قدرت دست به تظاهرات زدند. بعد از آن که اردو زرهپوش ها و وسایط دیگر نظامی را به سرک ها فرستاد، خشونت ها در قاهره کاهش یافت. بعد از این که حکومت مرسی در مصر از سوی اردو سرنگون شد، لوی څارنوالی مصر حکم گرفتاری محمد بدیع مرشد بزرگ اخوان المسلمین را صادر کرد که یک تصمیم کم سابقه در مصر بود. هرچند بدیع به مظاهره کننده گان گفت، خبر گرفتاری وی نادرست بود. وی لحظاتی کوتاه بعد از فیر نیرو های امنیتی مصر بالای گروۀ حامیان محمد مرسی که خارج از قرارگاه گارد ریاست جمهوری در قاهره در حال مظاهره بودند، در جمع مظاهره کننده گان ظاهر شد. رهبران اخوان از خواست های شان برای رهایی مرسی پایین نیامده و محمد بدیع به حامیان خود گفت:« رهبر شما مرسی است.»رهبر حزب اخوان المسلمین این کودتا را بی اعتبار خوانده، گفت که میلیون ها نفر در میدان های شهر ها باقی می مانند تا زمانیکه محمد مرسی رییس جمهور منتخب را بالای شانه های شان حمل کنند. در نتیجه فیر نیرو های امنیتی سه تن از طرفداران مرسی کشته شدند؛ اما این گزارش ها بصورت رسمی تایید نشد. از سوی دیگر عدلی منصور رییس جمهور موقت مصر در 5 جولای حکم انحلال پارلمان را صادر کرد. تلویزیون دولتی مصر همچنان خبر داد که منصور رافت شحاته را به حیث مشاور امنیتی ریاست جمهوری مصر، تعیین کرد.
تعدادی از کشور های عرب از عزل رهبر اسلامگرای مصر استقبال کرده و به عدلی منصور رییس محکمه قانون اساسی به خاطر تعیین وی به حیث رییس حکومت موقت، تبریک گفتند . در مقابل، حکومت اسلامگرای ترکیه برکناری محمد مرسی را بصورت قوی محکوم کرد؛ اما رهبران کشور های غربی در این مورد محتاطانه گام برداشتند. آنها تا اکنون برکناری محمد مرسی را کودتا نخواندند. در صورتیکه تغییر در مصر را نظامی عنوان میکردند، احتمال وضع تعزیرات بر مصر می رفت. تحلیل گران گفتند، اکثر حکومت ها در مورد حمایت چنین یک رهبر که به مدت کم شهرت خود را در میان مردم مصر از دست داد، محتاط بوده و برخی دیگر کشور ها هم به ثبات در مصر علاقمند بودند. زیرا این کشور می تواند کانال سویز را باز نگهدارد و نقش مرکزی را در سیاست های شرق ایفا کند. مها اعظم کارشناس امور شرق میانه در چتیم هاووس لندن گفت: کشور های غربی همچنان در مورد حاکمیت اسلامگرایان در شرق میانه نیز با احتیاط برخورد می کنند:اردو قوی ترین قدرتدر این کشور است. اردو می تواند این انتقال را به سوی انتخابات جدید طوریرهبری کند که این بار یک رهبر سیکولر را به قدرت برساند تا اندازهء با تقلبو هم بخاطر این که در انتخابات آینده کاندیدی با شهرت اسلامی رقابت نخواهد کرد؛ زیرا بیشتر اعضای این گروه تحت مراقبت خواهند بود و یا شاید هم به این دلیلکه انتخاب مردم چنین باشد. غرب علاقمند است که یک رهبر سکیولر رییس جمهورمصر باشد
.»محمد مرسی در 30 ام ماه جون سال 2012 میلادی اولین رییس جمهور منتخب مصر انتخاب شد. او در این انتخابات بعد از قیام مردمی بهار عرب در سال 2011 میلادی پس از سرنگونی حسنی مبارک برنده شد. یک سال قدرت محمد مرسی توام با بی ثباتی سیاسی و خرابی وضعیت اقتصادی بود که منجر به اعتراضات گسترده در هفتۀ اول جولای 2013 شد و زمینه را برای برکناری وی مساعد ساخت .رهبران غربی مداخلۀ اردو را توجیه کرده و گفتند که مداخله اردو از سوی ملیون ها مصری حمایت می شد که مشتاق دیموکراسی و رفاه بیشتر هستند. راهپیمایی وسیع برضد برکناری محمدمرسی رییس جمهور مصر تحت شعار «جمعهء عدم پذیرش» در شهر قاهره ادامه یافت . اردوی مصر که روز پنجشنبه محمد مرسی رییس جمهور آن کشور را از قدرت بر کنار ساخت، رهبران اخوان المسلمین را که از وی حمایت می کنند، دستگیر کرد. اردوی مصر در یک اعلامیه که از طریق شبکۀ اجتماعی فیس بوک نشر شد، به تضمین حق تظاهرات تعهد کرد؛ اما در مورد فعالیت های هوشدار داد که می تواند امنیت ملی آن کشور را با تهدید مواجه سازد. علی النجار (Ali Al Al Najjar) یک طرفدار محمد مرسی گفت، مردم از سرتاسر مصر آمده اند، تا حمایت شان را به محمد مرسی نشان دهند. علی النجار افزود:ما با باور بهخداوند، به این جا آمده ایم. من برای شما صرف یک نکته را می گویم، ما ازسرتاسر مصر به این جا آمده ایم، تا رییس جمهوری را دوباره به قصر ریاستجمهوری مراجعت دهیم که به شکل دموکراتیک انتخاب شده است»
جهاد الحداد (Gehad El-Haddad) سخنگوی اخوان المسلمین روز پنجشنبه 5 جولای در شهر قاهره بر کناری محمد مرسی را یک کودتای نظامی خوانده، به خبرنگاران گفت:ما همۀ مسوولیت رابه دوش آنانی می اندازیم که درین کودتا سهم گرفته و در وقوع آن کمک کردند. ما همهء مسوولیت را به دوش آنها می اندازیم، مسوولیت آسیب رسیدن بهرییس جمهور را، به قانونمندی کشور و به داکتر محمد مرسی را. از آن ها میخواهیم که همین حالا بازداشت رییس جمهور منتخب را پایان دهند و قضیه را بهاو و مردمش واگذار کنند.»جهاد الحداد (Gehad El-Haddad) سخنگوی اخوان المسلمین اضافه نمود، آزادی بیان و تظاهرات صلح آمیز حق تضمین شدۀ هر فرد و بزرگترین دستاورد انقلاب شکوهمند آن ها است.ایالات متحدهء امریکا که سالانه حدود 1.5 ملیارد دالر مساعدت ملکی و نظامی با مصر می کند، خواستار انتقال سریع و مسوولانۀ قدرت به یک حکومت دموکراتیک انتخابی شد، از نظامیان خواست، از توقیف های مستبدانه خوددداری کنند. محمد کامل امر (Mohamed Kamel Amr) وزیر خارجۀ مصر در صحبت تلیفونی با جان کری وزیر خارجۀ امریکا، برکناری محمد مرسی را کودتای نظامی نخواند، به جان کری اطمینان داد که با محمد مرسی که در یک محل نامعلوم زندانیست و پیروان اخوان المسلمین او بر خورد انتقام جویانه نخواهد شد. (13)
به رغم تلاش های زیاد ارتش اوضاع مصر از کنترل بیرون شد و اخوان المسلمین از هر نوع نرمش خود داری کردند و به تظاهرات شان ادامه دادند. ده ها هزار طرفدار حزب اخوان المسلمین به جاده ها ریخته و خواستار ادامۀ کار مرسی به حیث رییس جمهور شدند. پولیس بر تظاهر کننده گان حمله کرد و در نتیجه 17 تن کشته شدند و اما مقامات مصری شمار کشته ها را 12 تن ذکر کرد؛ اما آنانی که با مداخلهء اردو و برکناری مرسی موافق اند این ادعا ها را فقط "خواسته های اخوان المسلمین" می خواندند و مدعی بودند که خواسته های مابرآورده شده؛ اما خواسته های اخوان المسلمن برآورده نشده است. مخالفان اخوان را متهم به خون ریزی میکردند. مخالفان اخوان مدعی بودند که آنان از اول خواهان آزادی و عدالت اجتماعی بودند و تاکید میکردند، از اولینروز انقلاب بیست و پنجم جنوری سال 2011، زمانی که تمام دنیا در بارهء اینانقلاب حرف می زدند، همین خواستهء شان بود. امریکایی ها که سخت ناظر بر اوضاع مصر بوددند، در گرماگرمی از رخداد های مصر، سناتور جان مک کین به خبرنگاران گفت: ما باور داریم کهکمک ها باید متوقف شوند. اردوی مصر باید جدول زمانی را برای انتخابات وقانون اساسی نو تهیه کند و بعدآ ما ارزیابی خواهیم کرد که کمک های خود راادامه دهیم یا خیر
نظامیان مصر از نرمش در برابر اخوان خود داری کرده و به بازداشت رهبرانش اقدام کرد. چنانکه وزارت داخلۀ این کشور از بازداشت خیرت الشاطر معاون قدرتمند حزب اخوان المسلمین، به اتهام تحریک کردن خشونت ها خبر داد. (14) نظامیان مصر البرادعی را بحیث نخست وزیر موقت پیشنهاد کردند؛ اما دومین گروۀ اسلامی سلفی النور با این پیشنهاد مخالفت کرد و برای دولت هشدار دادند که در این صورت از دولت کنار خواهد رفت. مقامات مصری در برابر این واکنش النور گفتند:مذاکرات دوام دارد وما تا هنوز شخصی را برای مقام صدارت تعین نکرده ایم. بعضی تمایلاتی به یکشخص وجود دارد، اما این شخص تا حال با اعلامیه رسمی از سوی رییس جمهورتصدیق نشده است. بحث ها جریان دارد و این عمل برای تعین یک حکومت در حالبحران طبعی می باشد. .» (15) یک روز بعد تر یک سخنگوی ریاست جمهوری مصر از تعیین زیاد بهاءالدین، یک قانوندان سوسیال دیموکرات به حیث صدراعظم و از البرادعی بحیث معاون رییس جمهور حکومت انتقالی مورد حمامیت نظامیان سخن گفت. (16) در حالی که رخداد ها در مصر در حال اوجگیری بود و موافقان و مخالفان مرسی نظاره گر حوادث بودند و بیشتر با اوضاع مصر برخورد محتاطانه را اتخاذ نموده بودند که آقای سعیدی در خطبههای این هفته نماز جمعه قم گفت «دست انتقام الهیپرده از شخصیت و حزب محمد مرسی در پیشگاه مردم جهان» برداشت و «این موجودکثیف به نتیجه اعمال خود رسید.» وی با بیان اینکه «هر که با آل علیدرافتاد، از بین میرود» گفت که مرسی در مقابل «جنایتها» در مصر به خصوص «قتلعام» شیعیان همراهی میکرده است. با سرنگونی مرسی در مصر٬ روحانیونحاکم بر ایران مواضع مختلفی در واکنش به برکناری وی از قدرت اتخاذکردند.این روحانیون در عین حال ادعا کردند که رییس جمهوری مصر و حزباخوانالمسلمین به خاطر دوری از «اهل بیت» و نداشتن ولایت فقیه سرنگونشدند. محمد مرسی در یک سالی که در مصر بر مسند قدرت بود با وجود تمایلفراوان جمهوری اسلامی٬ حاضر نشد با سیاستهای روحانیون شیعه در منطقه وجهان همسو شود. نظامیان مصر بر سیوچهار نفر از هواداران محمد مرسی که مقابل مقر گارد ریاستجمهوری تحصن کرده بودند، بوسیلۀ فقر گلوله کشتند. حزب اسلامگرای نور در واکنش به این اتفاق اعلام کرد که بصورت فوری از تمام مذاکرات برای انتخاب نخستوزیر موقت کنار می کشد.
رییس جمهور موقت مصر عدلی منصور از وزیر مالیۀ سابق این کشور خواست تا حکومت جدید را تشکیل کند.عدلی منصور دیروز حازم الببلاوی وزیر مالیۀ سابق این کشور را به حیث صدراعظم تعیین کرد. الببلاوی هشتاد و شش ساله به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفت که باید میان رهبران جدید و اسلامگرایان مخالف حکومت باید گفت و گو شود. وی از همه طرف ها در مصر اعم از لیبرال، سیکولار، گروه های جوانان و گروه های اسلامگرا خواست تا مذاکره کنند و از جاری شدن خون ها در روی سرک ها جلوگیری شود . در حکومت جدید مصر، محمد البرادعی رییس سابق ادارهء بین المللی انرژی اتمی به حیث معاون رییس جمهور تعیین شده است. حزب اسلامی النور گفت که از تقرر الببلاوی به حیث صدراعظم مصر حمایت اما در مورد البرادعی غور می کند. عدلی منصور رییس جمهور موقت مصر خواهان برگزاری انتخابات جدید و ایجاد قانون اساسی جدید در مصر شد؛ اما اخوان المسلمین این درخواست را رد کرد. عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی وعده دادند که هشت میلیارد دالر را به طور قرض و اعانه به این حکومت جدید مصر کمک کنند. عربستان و امارات متحدۀ عرب مخالف جنبش اخوان المسلمین به رهبری مرسی هستند.(17)
ایالات متحده از اردوی مصر خواست که رییس جمهور برکنار شدۀ این کشور محمد مرسی را آزاد کند. سخنگوی وزارت خارجه امریکا جن ساکی اظهار داشت، ایالات متحده از تقاضای قبلی آلمان برای رهایی مرسی حمایت می کن. رییس جمهور اسلام گرای مصر محمد مرسی بعد از برکناری در 3 ام ماه جولای تحت نظر نظامیان درآمد. مقامات مصر گفتند که مرسی در قرارگاه گارد ریاست جمهوری در قاهره نظربند می باشد . (18)
سرنگونی محمد مرسی توسط اردو، باعث عمیق شدن اختلافات و شعله ور شدن تصادمات خونین در مصر، این کشور پر جمعیت ترین جهان عرب شد. حزب با نفوذ اخوان المسلمین محمد مرسی گفت به تظاهرات شان تا زمانی ادامه خواهند که مرسی دوباره بقدرت بر گردد.مخالفین مرسی هم گفتند که در اولین روز جمعه ماه رمضان دست به تظاهرات زدندد و برای مظاهره کننده گان در میدان تحریر افطار آماده کردند. از جانبی صدراعظم جدید مصر بروز پنجشنبه شمولیت اعضای اخوان المسلمین را در کابینه جدید رد نکرد. حازم الببلاوی که روز سه شنبه بحیث صدراعظم جدید مصر تعیین گردید در یک مصاحبه تلفونی به آژانس خبری فرانس پرس گفت، من وابستگی های سیاسی را در نظر نمی گیرم. برای تعین اعضای حکومت جدید، دو معیار در نظر گرفته می شود. کفایت و اعتبار؛ اما اخوان المسلمین در گذشته تقاضای الببلاوی را مبنی بر شرکت در کابینه جدید رد کرده و گفت ، تظاهرات را که آنها در 12 جولای راه اندازی کردند، در مخالفت به کودتای خونین نظامی می باشد. در عین زمان یک مقام امریکایی گفت که ایالات متحده امریکا پلان تحویل دادن چهار طیاره جنگی F-16 را به مصر عملی خواهد کرد. همین مقام امریکایی که از گفتن نامش خود داری نموده بود. به آژانس فرانس پرس گفت ، تصمیم در مورد به تعویق انداختن زمان تحویل دهی طیارات و یا قطع سایر کمک های امنیتی به مصر اتخاذ نشده است. واشنگتن پیش از آن گفته بود که همه کمک به مصر را ارزیابی خواهد کرد.یک سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز پنجشنبه 12 جولای گفت، جریان کمک های پلان شدۀ قبلی به مصر ادامه خواهد یافت و وازت دفاع امریکا گفت، به حفظ روابط دراز مدت نظامی با مصر متعهد است و ایالات متحده می خواهد بیبیند که حکومت دموکراتیک ملکی هر چه زودتر به مصر برگردد . (19)
این اظهارات واشنتگن گمانه زنی هایی را قوت بخشید که دست داشتن آن را در حوادث مصر محتمل دانسته بودند.
به دنبال.ویلیم برنز معاون وزارت خارجه امریکا نخستین مقام ارشد امریکایی بود که پس از برکناری محمد مرسی از سمت ریاست جمهوری به مصر سفر کرد. مرسی در سوم ماه جولای توسط اردوی مصر برکنار شد. برنز با رهبران نظامی و همچنین مقام های حکومت موقت مصر گفت و گو کرد.
از زمان برکناری محمد مرسی رییس جمهور اسلامگرای مصر در سوم جولای، این نخستین حکومت موقت مصر است .باوصف اعتراضات علیهء مرسی، مراسم تحلیف دیروز در قاهره انجام شد.حازم الببلاوی صدراعظم حکومت موقت رهبری حکومت را به عهده گرفت. (20) این در حالی است که هنوز محلی که مرسی در آن زندانی است، آشکار نبوده و صرف گفته می شد که او در یک پایگاۀ نظامی در قاهره به سر می برد. گزارش هایی حاکی از آن بود که وی در پایگاۀ نظامی زندانی است که قدرت را از طنطاوی لوی درستیز سابق مصر تحویل گرفته بود . اسامه فرزند مرسی از بازداشتگاۀ او ابراز بی خبری کرده است. هرچند وزیر خارجۀ مصر از مصؤون بودن مرسی اطمینان داده و از برخورد خوب با وی سخن گفت و اما خودش نیز از محل بازداشت او ابراز بی خبری نمود؛ اما بعد تر روزنامۀ الاخبار لبنان از ملاقات اسامه فرزند مرسی با وی در بازداشتگاه اش خبر داد. این ملاقات تحت تدابیر شدید امنیتی صورت گرفت. مرسی برای فرزندش گفت : خبر سلامتی من را به تمامی مردم برسان و از فرزندش خواست تا به تظاهرات در راستای حقیقتی که بر رییس جمهور مرسی رفته، در میادین شهر های این کشور ادامه داشته باشد.
بانکی مون از حکام جدید مصر خواست تا تمامی گروه ها را در حکومت شریک گردانیده و از بازداشت ها خود داری کند. وی تاکید کرد که زندانی کردن ها مشکلات را حل نمی کند. میدل ایست مانیتور (21) به نقل از شبکه تلویزیونی تی – آر-تی گزارش دادکه جنرال عبدالفتاح السیسی وزیر دفاع و رهبر کودتا گران مصر بروز دوشنبهنزد محمد مرسی رئیس جمهور قانونی مصر رفته و از وی خواست تا از حامیان وطرفدارانش بخواهد که در راه حل بحران کنونی کمک کنند . و دولت موقت حاضراست که به حزب آزادی و عدالت مصر در ترکیب دولت موقت سهم بارزی اعطا خواهدکرد . و تمامی رهبران حزب آزادی وعدالت همچنان سران نهضت اخوان المسلمینمصر که درزندان ها به سر میبرند آزاد خواهند شد . شبکه تلویزیونی TRT گزارشداد که محمد مرسی در پاسخ به این تقاضای جنرال عبدالفتاح السیسی گفت : کهمسأله اخوان المسلمین و یا هم حزب آزادی وعدالت مصر نیست بلکه موضوع غارتانقلاب بزرگی است که بااجرای کودتای نظامی به سرقت رفته و مردم قصد دارندتا آنرا با هر نحوی برگردانند . همچنان شبکه TRT اعلام کرد که عصام العریاناز رهبران اخوان المسلمین مصر گفتند که نیروهای آرتش چندین بار تلاش کردندتا با رهبران اخوان المسلمین تماس حاصل کنند ولی از سوی مقامات اخوانالمسلمین جواب رد داده شد
حکومت مصر اجازه نداد تا نمایندۀ اتحادیۀ اروپا با محمد مرسی دیدار کند. چندین تن از اعضای سنای امریکا حرکت نظامیان در مصر را کودتا خوانده و خواستار قطع کمک 1.3 میلیارد دالری امریکا به مصر شده اند. اخوان میانجیگری اتحادیۀ اروپا را پذیرفته بود و سخنگوی وی طی اظهاراتی گفت که میانجیگری اتحادیۀ اروپا را با دولت مصر می پذیرد. رییس جمهور (22)موقت مصر خواهان مصالحۀ ملی شد و اما بار دیگر مخالفان و موافقان در شهر های مصر ریختند و با هم درگیر شدند . در نتیجۀ درگیری 4 تن در قاهره کشته شد.
گزارش خبرګزاریی فارس ، «استیون کوک»، عضو شورای روابط خارجی آمریکا در یادداشتی در روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز، حمایت گروههای لیبرال و پلورالیست مصری از کودتای نظامی علیه محمد مرسی، رئیسجمهور برکنار شده مصر را بازی با آتش خوانده است. بنابراین گزارش، اختیارات دموکراتیک ژنرال سیسی، وزیر دفاع مصر، همچنان در هالهای از ابهام است و قهرمانان مصر جدید و آزاد به وی اختیار دادهاند تا هر انتقادی را سرکوب کند! این یادداشت با تصریح به اینکه تنها 27 درصد مصریها کنترل سیاستمداران بر نیروهای مسلح را امری مهم میدانند، به نیروهای لیبرال مصری هشدار داده است که دخالت نظامیان در این کشور نوعی بازگشت به عقب است. کودتاها به هر شکل، هرچقدر هم که مردمپسند باشند، ضددموکراتیک هستند. نویسنده افزوده است که دموکراسی در مصر بالاخره روزی باید در برابر خودمختاری نظامیان، منافع اقتصادی آنها و نقش یگانه آنان بهعنوان منبع مشروعیت و قدرت، بایستد و اینها چیزهایی نیستند که افسران با اختیار خود واگذار کنند.نیویورکتایمز در پایان تاکید کرد: به زبان ساده، دموکراسی با ابزار دموکراتیک بهوجود میآید، نه با کودتا. 27 جولای نواندیشی
درگیری ها در اطراف مسجد رابعه عَدَویهء شهر قاهره پایتخت مصر همچنان ادامه دارند.در اینجا افراد حزب اخوان المسلمین از تاریخ 3 جولای زمانی که محمد مرسی برکنار شد، دست به اعتراض زده اند.خشونت پس از آن صورت گرفت که مخالفان و طرفداران محمد مرسی دیشب اعتراضات گسترده را برگزار کردند.جهاد الحداد، سخنگوی حزب اخوان المسلمین مصر گفته است که در نتیجهء حملهء نیرو های امنیتی مصر بالای طرفداران محمد مرسی، رییس جمهور برکنار شدهء مصر، حداقل 70 تن کشته شدند.به گفتهء وی، این افراد اوایل امروز شنبه در شهر قاهره به قتل رسیدند.او گفته است، که بیش از 175 تن دیگر زخمی شدند.اما بی بی سی به نقل از یک داکتر یکی از شفاخانه های محلی گزارش داده که در این حادثه حداقل 100 نفر کشته شده اند.به گفتهء این داکتر، بیش از 1000 تن دیگر زخم برداشته اند.رادیو آزادی ، اخبار صبح 27 جولای 2013
- کاترین اشتون نمایندۀ سیاسی اتحادیۀ اروپا در جای نامعلومی با آقای مرسی ملاقات کرد و از سلامت جسمی و روحی او خبر داد و گفت که او دسترسی به اطلاعات داشته و آنچه در مصر میگذرد، آگاهی دارد. وی از رهبران مصر خواست تا یک راه حل برای بحران این کشور دریابند. وی ازمقامات حکومت فعلی مصر خواست تا اخوان المسلمین را مانند سایر گروه ها در قدرت شریک کند . (23)
حملۀ سرکوب گرانۀ ارتش مصر که بیشتر از صد تن را کشت و هزار تن را زخمی گردانید . انتقاد های شدید جهانی را به دنبال داشت و از سوی امریکا و اتحادیۀ اروچا تقبیح شد. حتا آگاهان غربی در خشونت آفرینی ها در مسجد رابعه ، نظامیان مصری را حامی اسراییل خوانده و گفتند، جنرال السیسی رابطه به اسرائیل را مهمتر از دموکراسی میداند ! «رابرت فیسک» (24)با انتشار یادداشتی تند در روزنامۀ «ایندیپندنت»، از مواضع محتاطانه سران انگلیس و آمریکا از کودتای نظامی در مصر و سرکوب مردم به شدت انتقاد کرده و نوشت : نیروهای امنیتی دست به کشتار معترضان زدهاند. به گزارش نو اندیشی «رابرت فیسک» نویسنده با سابقه بخش خاورمیانه روزنامه «ایندیپندنت» با انتشار یادداشتی به شدت از اقدام ارتش مصر در سرکوب تظاهرات در این کشور انتقاد کرده و آن را یک قتل عام توصیف کرده است.فیسک مینویسد: چه اتفاقی در مصر افتاد؟ کشته شدهها را «تروریست» خواندند. اسرائیلیها هم دشمنانشان را با همین نام میخوانند، آمریکاییها هم همینطور. رسانههای مصری طوری از «درگیریهای مسلحانه» سخن میگویند که گویی نیروهای مسلح اخوانالمسملین دارند با پلیس میجنگند. دیروز صبح یکی از دوستان قدیمی مصریام را دیدم. او میگفت وقتی به پرچم مصر نگاه میکند، گریهاش میگیرد. من دلیل ناراحتیاش را درک میکنم. چرا این همه آدم کشته شدند؟ چه کسی آنها را کشت؟ خیلی از مصریها هستند که مخالف مرسیاند، اما همانطور که بسیاری از آنها دیروز به من میگفتند، باور نمیکنند که همه نیروهای اخوانالمسلمین مسلح بودهاند. البته یکی از آنها در حالی که یک کلاشنیکف در دست داشته، نزدیک بیمارستان دیده شده، اما واقعیت این است که پلیس افراد غیرنظامی و غیرمسلح را هدف قرار داده و در مقابل حتی یک نیروی پلیس هم کشته نشده است. این یک کشتار بود. یک قتل عام. هیچ چیز دیگر نمیتوان آن را توصیف کرد.
اخوان المسلمین به رغم تهدیدهای دولت جدید به تظاهرات شان ادامه داند. وزیر داخلۀ مصر طی اعلامیه یی خواهان برچیده شدن خیمه های تظاهر کننده گان شد و اما سخنگوی اخوان این در خواست را رد کرد و آن را توطیه خواند. در همین حال څارنوالان مصری سه تن از رهبران ارشد حزب اخوان المسلمین را به اتهام تحریک که باعث قتل شماری از اعتراض کننده ها شد، به محکمه معرفی کرده است.این تازه ترین اقدام مقامات مصری علیه حزب اخوان المسلمین پس از برکناری محمد مرسی از مقام ریاست جمهوری آنکشور به حساب میاید.این سه تن شامل محمد بدیع رهبر حزب که تحت تعقیب قرار دارد، خیرات الشاطر معاون اخوان المسلمین و رشاد بایومی یکی از رهبران همین حزب می شود. (25)
یک مقام ارشد امریکایی (25)وارد قاهره شد و با مقام های مصری برای دریافت یک راۀ حل صلح آمیز به بن بست این کشور دیدار کرد .ویلیم برنز معاون وزارت خارجه امریکا بروز شنبه با نبیل فهمی وزیر خارجه مصر ملاقات نمود.برنز سپس با اعضای حزب اخوان المسلمین مصر و شاخه سیاسی این حزب یعنی حزب عدالت و آزادی دیدار کرد. وزیر خارجه مصر پس از ملاقات با برنز گفت، بعد ازینکه تمام تلاش ها برای پایان بحران کشورش به پایان نرسیده باشد، حکومت موقت هیچ آرزو ندارد تا از قوه استفاده کند. وی گفت: «با تمام صداقت، من نمیدانم که پلان چیست. آنچه را که میدانم این بود که کابینه تصمیم گرفت، برای وزیر داخله صلاحیت بدهد تا مطابق به قانون با اوضاع برخورد کند. مقامات امریکایی در حالی با حکومت و اخوان ملاقات کردند که مرسی در زندان بسر می برد .
ویلیام برنز، معاون وزیر خارجه آمریکا با خیرات الشاطر، از رهبران اخوان المسلمین که در بازداشت بسر میبرد، دیدار کرده است.این دیدار در اوایل صبح امروز دوشنبه ۵ اوت (۱۴ مرداد) و در محل بازداشت آقای شاطرصورت گرفته است.در جریان این دیدار که در چارچوب تلاش های بین المللی برای خاتمه دادن به بحران سیاسی در مصر صورت گرفت، وزرای خارجه قطر، امارات متحده عربی و نماینده اتحادیه اروپا هم حضور داشتند.آقای شاطر در حال حاضر به اتهام تحریک معترضان به قتل مخالفان اخوان المسلمین در انتظار محاکمه است.گفته شده دادگاه آقای شاطر از روز ۲۵ ماه جاری میلادی آغاز می شود.این دیدار در حالی صورت گرفته که عدلی منصور، رئیس جمهور دولت موقت، گفته که در تلاش است به اعتراضات اخوان المسلمین به طور مسالمت آمیز پایان دهند.
هم زمان با انجام مذاکرات فشرده برای پایان دادن به بحران سیاسی مصر، دو سناتور برجسته از حزب جمهوریخواه نیز برای شرکت در روند میانجیگری بین المللی عازم قاهره می شوند.انتظار میرود که سناتور جان مک کین و سناتور لیندزی گراهام عصر دوشنبه وارد قاهره شوند و دو روز با مقامهای مصری دیدار و گفتگو کنند.فرستادگان آمریکا و اتحادیه اروپا مشغول ملاقات با مقام های دولت تحت حمایت ارتش مصر و همچنین هواداران محمد مرسی رئیس جمهور بر کنار شده این کشور بوده اند. آنها برای یافتن یک راه حل صلح آمیز جهت پایان بحران سیاسی این کشور می کوشند.گفتگوهای آنها در خلال تنش های فزاینده بر سر طرح متفرق کردن معترضان از دو محل تحصن انبوه هواداران آقای مرسی در قاهره، پایتخت، صورت می گیرد. السیسی فرماندۀ مصر با رهبران اخوان المسلمین نیز نشستی داشت و از آنان خواست تا به تظاهرات شان پایان بدهند. گفته می شود که رهبر نظامی مصر در صدد شریک کردن اخوان در دولت موقت هستند و در نظر دارد که چند وزارت را برای آنان پیشنهاد کند. با پیوستن جان مکین سناتور جمهوریخواه و رفیق نزدیک اش سناتور لیزی گراهام به کاروان مصالحه درمصر با دیپلومات های امارات و معاون وزارت خارجۀ امریکا روند صلح در مصر تشدید یافته است. خوش بینی هایی وجود دارد که صلح را در مصر نوید میدهد. (27) اما تلاش های دیپلومات های خارجی برای برقراری صلح در مصر به نتیجه نرسید و ارتش دو محل تحصن اعضای اخوان المسلمین را مورد حمله قرار داد که منجر به کشتار های فاجعه بار گردید.
حزب اخوان المسلمین مصر از مصری ها خواست به منظور "توقف قتل عام" به سرک ها بیرون شوند.این درخواست پس از آن صورت گرفت، که نیروهای امنیتی مصر بر دو کمپ اعتراضی اسلامگرایان در قاهره حمله کردند. نیروهای امنیتی مصر به هدف پراگنده ساختن دو کمپ طرفداران محمد مرسی در بیرون از میدان های رابعه العدویه و النهضه دست به اقدام زدند . اتحادیهء اروپا در مورد کشته شدن معترضان در نتیجهء عملیات نیروهای امنیتی مصر را "کاملاً نگران کننده" خواند و از مقام های مصر خواسته است، تا از خویشتنداری کار بگیرند.در جریان روز اول این عملیات حداقل 280 تن کشته شدند؛ اما اخوان المسلمین شمار کشته ها را اضافه تر از دو هزار تن و شمار زخمی ها را هزاران تن ذکر نمود. (28) در میان کشته شده گان دو خبرنگار نیز شامل بود. دختر یکی از رهبران ارشد اخوانالمسلمین نیز به ضرب گلوله کشته شد . .با وجود کشته شدن صدها معترض در جریان درگیری های خونین ، محمد ابراهیم، وزیر کشور مصر گفت نیروهای پلیس این کشور وظایف خود را به صورت حرفه یی انجام دادند و در جریان فعالیت آنها ۴۳ پلیس هم کشته شد. آقای ابراهیم، هواداران محمد مرسی را متهم به دامن زدن به درگیریها و حمله علیه ماموران پلیس کرد. وزیر کشور مصر همچنین از بازداشت و بازجویی اعضای اخوان المسلمین سخن گفت؛ اما درگیری و خشونت از قاهره فراتر رفت و به شهرهای دیگر، از جمله اسکندریه و منیا نیز کشیده شد. در درگیری ها در استان فیوم در جنوب قاهره ۳۵ نفر در جریان درگیری های آنروز کشته شدند. همچنین در این درگیری ها ۵ تن در ولایت سوئز کشته شد. در ولایت های شمالی اسکندریه و بحیره و برخی از ولایت های مرکزی مصر هم اعتراضات خیابانی و درگیری ها صورت گرفت. به گفته محمد ابراهیم، وزیر کشور، در جریان این ناآرامیها همچنین به ۷ کلیسا در نقاط مختلف مصر آسیب رسیده است.(29)
نمایندگان اتحادیه اروپا در یک جلسه اضطراری درباره بحران مصر مذاکره کردند. در این جلسه درباره قطع بخشی از کمک چند میلیارد دلاری اتحادیه اروپا به مصر نیز بحث شد. این در حالی بود که هنوز تظاهرات همراه با خشونت های خونین در مصر ادامه داشت. از آغاز تظاهرات تا 20 اگست 2013 حدود 830 تن در مصر کشته شدند. وزارت داخلهء مصر اعلان کرد، 36 تن از هواداران محمد مرسی زمانی کشته شدند که برای فرار از یک زندان تلاش کردند. زندانیان در اثر گاز اشک آور که برای رهایی افسرانی که توسط زندانیان به گروگان گرفته شده بود، فیر شد، خفه شده اند.براساس برخی گزارش های دیگر این هواداران اخوان المسلمین زمانیکه به یک زندان انتقال داده می شدند، در عقب یک مینی بس پولیس خفه شده بودند. این رویداد در حالی صورت گرفت که اردوی مصرهوشدار داده است که بیش از این خشونت ها را در آن کشور تحمل نخواهد کرد.مقامات مصر از کشته شدن حد اقل 24 افسر پولیس آن کشور در حوزهء سینا (Sinai) خبر دادند. در یک اعلامیهء نادر، سران اتحادیهء اروپا ختم خشونت ها را در مصر مسوولیت اردو و حکومت موقت آن کشور دانسته است.(30) گزارش های به نشر رسید که گفته شد، محمد بدیع مرشد عام اخوان المسلمین از اثر ضرب و شتم یک ضابط به شهادت رسیده است و اما وزیر داخلۀ مصر این خبر ها رد کرد و با دیدار خانوادۀ بدیع از او در زندان یک سلولی شایعات مرگ او پایان یافت .بار دیگر در ناآرامی های مصر دست کم 6 تن کشته و ده ها تن جراحت برداشتند. این خون ریزی در حالی صورت گرفت که هزاران طرفدار محمد مرسی، رییس جمهور برکنار شدهء مصر دیروز جمعه در شهر قاهره و دیگر شهر های مصر راه پیمایی کردند. معترضان تکتیکی را به کار بردند تا اجرای عملیات نیرو های امنیتی بالای اعتراضات شان را دشوار بسازند.به همین هدف، معترضان تعداد زیاد از مظاهرات کوچک را سازمان دهی کردند. البرادعی : در گفت و گویی پس از استعفایش گفت، نظام مبارک برگشته است و مرسی برحق بود. وی افزود که بحران ها بر ضد مرسی ساختگی بود. وی از توطیۀ از پیش سنجیده شده بر ضد مرسی پرده برداشت که مخالفانش با همدستی نظامیان در شهر های نصر و موالی برضد وی نشست های مخفی داشتند. وی تاکید کرد که برخی مردم به خاطر بحران های ساختگی به خیابان ها رختند. وی خاطر نشان نمود که به زودی احزاب نور، توسعه، سازنده گی و تمام احزاب دیگر دینی منحل خواهند شد.
لوی څارنوال مصر از محکمه خواستار شد تا محمد مرسی رییس جمهور برکنار شدهء این کشور را به اتهام ارتکاب اعمال خشونت و دامن زدن به برخورد های مرگبار محاکمه کند.آژانس خبررسانی دولتی مصر دیروز گفت که دوسیه های محمد مرسی و 14 تن دیگر از اعضای حزب اخوان المسلمین که در آن به ارتکاب اعمال خشونت و تحریک مردم به قتل و کشتار متهم شده اند به یک محکمهء جنایی قاهره راجع شد.کدام تاریخ برای آغاز محاکمه اعلان نشده است. این اتهامات به ارتباط برخورد های مرگباری می باشند که در ماه دسمبر سال گذشته میان حامیان و مخالفان محمد مرسی واقع شد(31)
منابع و یاد داشت ها :
1 - بی بی سی ، 6 فبروری 2013
2 - بی بی سی ، 5 فبروری 2013
3 - بی بی سی ، 7 فبروری 2013
4 - بی بی سی ، 12 فبروری 2013
5 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 18 فبروری 2013
6 - .بی بی سی، 8 اپریل 2013
7 - بی بی سی ، 20 می ، 2013
8 - رادیو آزادی ، اخبارصبح، 13 می 2013
9 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 29 جون 2013
10 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 3 جولای 2013
11 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 2 جولای 2013
12 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 4 جولای 2013
13 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 6 جولای 2013
14 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 7 جولای 2013
15 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 8 جولای 2013
16 - .رادیو آزادی ، اخبار صبح 8 جولای 2013
17 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 10 جولای 2013
18 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 13 جولای 2013
19 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 13 جولای 2013
20 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 17 جولای 2013
21 – پایگاۀ نواندیشیقاهره، 20 جولای 2013
22- رادیو آزادی ، اخبار صبح 23جولای 2013
23 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 30 جولای 2013
24 – پایگاۀ نواندیشی، 31 جولای ، 2013
25 - رادیو آزادی ، اخبار صبح اول اگست 2013
26 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 4 اگست 2013
27 - بی بی سی، 5 و 6 اگست 2013
28 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 15 اگست 2013
29 - بی بی سی ، 15 اگست 2013
30 - رادیو آزادی ، اخبار صبح 20 اگست
31 - . رادیو آزادی ، اخبار صبح 2 سپتمبر 2013