مشید

اخوان المسلمین مصر و چالش های تازه

جنبش اخوان المسلمین در مصر نه تنها با دشواری های فراوان اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در جامعۀ مصر رو به رو است؛ بلکه از این هم مهمتر با دشواری های فقهی نیز رو به رو است که اسلام گرایان را در جهان گونه گون گردانیده است. هر گاه تحولات فکری در این حرکت از زمان حسن البنا بدین سو مورد بحث قرار بگیرد . به خوبی درک می شود که چگونه رهبران اولی این جنبش اصلاح طلبانی بودند که حرفی از انقلاب در مصر نگفته و خواهان اصلاحات جدی در جامعۀ مصر بودند که پس از آن همه چیز به سرعت دگرگون شد .  با مطالعۀ و مقایسۀ تفاوت اسلام گرایی میان افکار اصلاح طلبانۀ حسن البنا و اندیشه های انقلابی سید قطب و شریعتی با دو رویکرد متفاوت که فرسنگ ها از یکدیگر فاصله دارند،  اندکی به چون و چند  تغییرات یاد شده می توان پی برد؛ اما در این میان از مشابهت های فکری آشکار اسلام گرایان از اول تا کنون نمی توان انکار کرد . تمامی اسلام گرایان از حسن البنا تا مودودی، شریعتی، خمینی، اقبال لاهوری، مطهری و اکنون راشدالغنوشی، نجم الدین اربکان، داکتر سروش، اردوغان، قرضاوی و... به نوعی دموکراسی باور داشته و حتا بنیانگداران آنان مانند حسن البنان سیستم پارلمانی انگلیس مورد قبولش بود . این بدان معنا نیست که اسلام گرایان در این زمینه مشکلات نداشت و دشواری های شان از این ناحیه به کلی حل شده است . هرگز نه با بوجود آمدن اسلام سیاسی بعد از اوجگیری جهاد مردم افغانستان و پیروزی انقلاب اسلامی ایران این گونه دشواری ها دوچندان گردید . پس از آن اسلام گرایان وارد تحولات فکری بیشتر شدند؛ اما با وجود یک سلسله اختلافات دیدگاۀ آنان نسبت به انسان شناسی چندان متفاوت نبود و نیست . چنانجه همه قریب به اتفاق قبول دارند که انسان موجودی است دارای کرامت و شرافت ذاتی، خردمند و عاقل، خودآگاه، خلاق و آفریننده و مختار و آزاد . این وحدت نظر نسبی به معنان آن نیست که اختلافات فکری آنان به کلی حل شده است؛ زیرا تحولات شگرف در جهان اسلام گرایان را به تغییرات فکری نو به نو واداشته است . چنانچه اسلام گرایانی مانند رشید رضا شاگرد عبده و حسن البنا، سید قطب و رهبران بعد اخوان المسلمین  بار ها اعتراف کرده اند که دیدگاه های شان در موارد مختلف تغییر کرده و بسیار تغییرات را پذیرا شده اند . این تغییرات اسلام گرایان را به دو بخش تقسیم کرده است که می توان از آن مدل ایران و مدل ترکیه یاد آور شد . مدل ایران هنوز با دشواری های زیاد تیوریک رو به رو است که هنوز رابطه میان قدرت و دین به کلی حل نشده است . دشواری این رابطه سبب شده تا دانشمندانی مانند داکتر سروش که دیروز از نظریه پردازان جمهوری اسلامی ایران بود و امروز روی چند و چون این رابطه بویژه ولایت فقیه با زمامداران ایران در حال مناقشه است . نه تنها این که شماری اندیشمندان دیگر نیز در ایران موجود اند که بیشتر با تفکر شورایی باورمند اند تا به ولایت فقیه . نوع دوم اسلام گرایی مودل ترکیه است . چنانچه نجم‌الدین اربکان، بنیانگذار حزباسلامگرای رفاه با وجود مشکل با سیستم اقتصاد غربی چندان در پی دولت اسلامی نیست و از سویی هم  از منظر اسلامی، اقتصادی را معرفی می‌کند که با نظامسکولار در تضاد است . شاگرد او، اردوغان که در زمان نخست‌وزیری‌اش شهردار انقره بود، نگاۀ به کلی جدیدی نسبت به مرجعیت اسلام و ساختار سکولاریزم دارد. برنامۀ او، نوعی سازش با ساختار سکولار به هدف اصلاحات و توسعهاقتصادی بود و با همین ساختار سکولار به مقابله با و ضعیف قدرت سیاسی ارتشبرخاست، تا جایی که اتحادیه اروپا را برای قبول عضویت ترکیه قانع کرد.  بنابراین برخی دوره اردوغان را دوره پسااسلامگرایی قلمداد می‌کنند.

مدل ترکیهپروژه اسلامی خود را بر چهار اصل بنا نهاده است: مرجعیت قرآن وسنت، اجرای اصول و تعالیم متعالی شریعت، تأسیس دولت اسلامی و حمایت از روندآزادی‌خواهی در کشور. به باور اردوغان هیچ تناقضی بین اسلام و دموکراسی موجود نیست . وی می گوید که تاسیسو موفقیت «دولت مدنی» بدون نیروهای مدنی امکان پذیر نیست و نیروهایجامعۀ مدنی نیازمند «تعلیم و تربیت» صحیح، قوی، مدرن و فراگیر است .مانند مشارکت سیستم آموزشی جنبش «فتح‌الله گولن» در تربیت نسل جدیدمسلمانان ترکیه که عصای دست دولت اسلامگرای اردوغان شده‌اند.(46)

مرسی نمی تواند از این دو گزینه فرار کند و ناگزیر است تا به یکی از این گزینه ها چنگ بزند و آنرا فرا راۀ دولت سازی و نظام سازی خود به کار بندد . از رویکرد های رهبران اخوان فهمیده می شود که این گروه بیشتر متمایل به گزینۀ مدل ترکیه است؛ گرچند از لحاظ ساختاری جامعۀ ترکیه از جامعۀ مصر متفاوت بوده و نظام ترکیه یک نظام سیکولر است . بعید نیست که اخوان گزینۀ ترکی را با توجه به ساختار های جامعۀ مصر به تجربه بگیرد و یا به بخشی از دشواری ها پاسخ بینا بین مصری و ترکی بدهد .

حالا که جنبش اخوان المسلمین بعد از 84 سال مبارزات پیهم، خستگی ناپذیر و قربانی های فراوان بالاخره توانست تا قدرت سیاسی را بصورت دموکراتیک در یک انتخابات آزاد و بدون تقلب بدست آورد. این در و اقع قرار گرفتن این حرکت در یک آزمون دشوارتر از گذشته است؛ زیرا ادارۀ یک کشور خیلی دشوارترو پیچیده تر از مبارزات سیاسی است . زمان قدرت دور اسقرار و سازنده گی بوده و آشکار است که ساختن و سرو سامان دادن یک کشور خیلی مشکل و وقت گیر است . به گونۀ مثال در یک روز می توان بزرگترین ساختمانی را به زمین فروریخت . در حالیکه برای ساختمان آن سال ها نیاز است . دوران مبارزات سیاسی بیشتر مربوط به تجارب فکری در عرصۀ مبارزاتی است که می شود در روند مبارزات سیاسی به تیوری های جدید مبارزاتی دست یافت و با استفاده از تیوری های یاد شده توده های ملیونی را برای مبارزات سیاسی بسیج نمود .  هدف اصلی از تیوری های مبارزاتی بسیج جامعه به سوی خیر و رستگاری ملی و رفاۀ اقتصادی است که برای رسیدن به چنین مامولی تحرک اجتماعی نیاز است . تحرک اجتماعی نیاز به کار پیگیر دارد تا اقشار گونه گون جامعه وارد شد و صنف های کاری و نهاد های مدنی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را به سوی رسیدن به هدف روشن بسیج کرد . این سازمان های خیریه جدا ازنفوذ سیاسی بوده که در طول هشتاد سال فعالیت پایگاۀ محکمی در میان جامعۀ مصر پیدا کرده اند که در حال حاضر نزدیک به صد هزار نفر از این جماعت حمایت مالی میکند و طرفداران شان چندین ملیون تن هستند  . در کنار این سازمان دیگری را به نام "جمعیت شریعت "   بوجود آورده  که دارای 450 شعبه ، 6000 مسجد و دو ملیون عضو دارد . این جمعیت مهمترین انجمن خیریۀ مصر است . این حرکت توانست تا در دوران اضافه تر از هشتاد سال مبارزات سیاسی خود تحارب خوبی بدست آورد و مطابق به شرایط استبدادی حاکمیت های استبدادی در مصر خود را عیار کند؛ اما حالا که به قدرت سیاسی رسیده است ، به تجارب تازه یی برای حکومتداری نیاز دارد که با تجارب قبلی آن متفاوت است . هنوز که آغاز کار بوده و جامعۀ مصر با دشواری های گونه گون اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مواجه است . معلوم نیست که این حزب به چه میزانی توانایی نرمش برای ساختن یک حکومت مردم سالار در مصر دارد تا بتواند پاسخگوی نیاز های تمام مردم مصر باشد. حال مهم این است که اخوان بیشتر از هشتاد سال فشار ها و قربانی های فراوان را متحمل شده و آیا می تواند با تمامی فشارهای گذشته پشت بدهد و و دست انتقامگیری از رقبایش را کوتاه بسازد و حتا مردم مصر را ترغیب به نرمش و گذشت  در برابر بقایای مبارک کند . در این صورت می توان به بهار عرب در آینده و شگوفایی آن باورمند گردید . در غیر این صورت مردم مصر بیشتر از هشتاد سال دیگر منتظر انتقام کشی های این حرکت در درون جامعۀ خود باشند و تا باشد که روزی فرا برسد که بهار عرب بصورت واقعی بشگفد و بارور گردد . از همین رو شماری ها به آیندۀ مصر به دیدۀ شک نگریسته و سرنوشت مصر را تحت حاکمیت اخوان المسلمین ناپایدار ارزیابی میکنند. حال بر رهبران اخوان است تا با توجه به شرایط خاص و ویژه گی های تاریخی فرهنگی و ملی جامعۀ مصر برای تحکیم حاکمیت یک نظام مردم سالار و ملی و نهادینه شدن ارزش های دموکراسی، آزادی های بیان و حقوق بشری کار های مهم و عملی گام های جدی بگذارند؛ بویژه مولفه های مهم یک نظام مردم سالار مانند آزادی های بیان و حقوق بشری، طوری ارایه شده اند که  گویا آزادی های بیان حقوق بشری در شماری موارد با اسلام در تضاد استند . برای رهایی ازاین ابهام کار های زیاد فکری لازم بوده و به قرائت پویا نیاز است.

منابع و یاد اشت ها:

1 - ملت ، شمارۀ 540 ، 5 دسمبر

2 - رادیو آزادی ، اخبار صبح ۲۹٬  نوومبر ؛ ماندگار٬شمارهٔ۷۰۰  ٬ ۲۹ نوومبر

3 - ماندگار٬شمارهٔ۷۰۴  ٬  ۵٬   دسمبر

4 - سخن ٬ شمارهٔ ۲۰۷  ٬  ۱۰٬   دسمبر                                                                                           

5 - ماندگار٬شمارهٔ۷۱۳  ٬  ۱۹٬   دسمبر

6 -  ماندگار٬شمارهٔ۷۱۳  ٬  ۱۹٬   دسمبر

6 -  ماندگار٬شمارهٔ۷۱۳  ٬  ۱۹٬   دسمبر

7 - از برنده های اصلی انتخابات در مصر ٬ روزنامهٔ باور ٬ شمارهٔ ۱۲ ٬  ۲۰ دسمبر ٬ ۲۸ قوس

8 - رادیو آزادی ، اخبار صبح ۲۵ نوومبر

9 -  ماندگار٬شمارهٔ۷۱۷  ٬  ۲۵٬   دسمبر

10 - روزنامهٔ باور ٬ شمارهٔ ۱۶ ٬  ۲۸ دسمبر ٬ ۷ جدی

11-  رادیوآزادی، اخبار صبح ، ۲۵ جنوری

12-  روزنامهٔ شاخص ٬ شمارهٔ ۴ ٬ ۲۵ جنوری

13 - سخن ٬ شمارهٔ ۲۲۴  ٬ دوم جنوری

14 -  ماندگار٬شمارهٔ۷۲۳  ٬  دوم جنوری ۲۰۱۲

15 - ماندگار٬ شماره ۷۴۵ ٬ اول فبروی

16 - رادیوآزادی، اخبار صبح ، اول فبروری

17 - رادیوآزادی، اخبار صبح ، ۲ فبروری

18 - ملت ٬ شمارهٔ ۵۶۱ ٬ ۸ فبروری

19 -  رادیو ، اخبار صبح ، 26 مارچ

20 - رادیوآزادی ٬ اخبار صبح ٬ ۷ فبروری

21 - رادیو آشنا، اخبارصبح ، 11 مارچ

22 - را دیو آزادی ، اخبار عصر، اول فبروری

23 - را دیو آزادی ، اخبار عصر، 17 مارچ

24 - را دیو آزادی ، اخبار صبح ، 22 اپریل -2012

25 - ملت ، شمارۀ 585 ، 25

 26 - را دیو آزادی ، اخبار عصر، 23اپریل

27 - رادیو آزادی، اخبارصبح ، 27 می

28 - رادیو آزادی ، اخبارصبح ،24 می

29 - ملت ، شمارۀ 594، 28 می

30 -  رادیو آزادی، اخبارصبح ، 29 می – 175 سرباز خارجی

 31 -  آزادی، اخبارصبح ، 3 جون

32 - بی بی سی ، 6 جون

33 - رادیوآزادی، اخبارصبح، 25 جون

34 -  بی بی سی ، رادیو آزادی، اخبار صبح ، 9 جولای

35 - رادیوآزادی، اخبارصبح، 27 جون

37 -  بی بی سی ، 12 جولای 2012

38 - بی بی سی، 10 جولای

39 - رادیوآزادی ، اخبار صبح ، 5جولای 2012

40 - بی بی سی ، 15 جولای

41 - سرنوشت، شمارۀ 646 ، 16 جولای  2012

42 - ملت، شمارۀ 615 ، 25 جولای

43 - رادیوآزادی، اخبارصبح، 31 جولای

44 - رادیوآزادی، اخبارصبح، اول اگست 2012

45 - رادیو آزادی، اخبار صبح ، 4اگست 2012

46 نواندیشی، حسن اشکوری،  مولوی «از کجا آمده‌ام و آمدنم بهر چه بود/ به کجا می روم آخر ننمایی وطنم».

  *******

ادامۀ تحولات در مصر

به قدرت رسیدن مرسی و چالش های موجود در مصر

پس از به قدرت رسیدن مرسی رییس جمهور مصر این کشور با چالش های تازۀ امنیتی و اقتصادی رو به رو گردید. گروه های تندرو اسلامی از رویکرد حزب عدالت و آزادی در مصر چندان خوشنود نبوده و حاکمیت این گروه در مصر را مانع عملی شدن برنامه های تندروانۀ خویش در مصر تلقی میکردند. از این رو با حمایت شماری کشور ها و حلقاتی دست به یک سلسله تحرکات نظامی بر ضد مصر زدند. این گروه ها صحرای سینا را نقطۀ شکننده یی یافته و به پرتاب راکت در آنجا آغاز کردند. هدف از این راکت افگنی ایجاد نوعی تنش میان اسراییل و مصر نیز بود؛ زیرا صحرای سینا سرحد مشترک هر دو کشور بوده و با فلسطین نیز هم سرحد است. چنانکه مقام هاي امنيتي مصر اعلان کردند که هيليکوپتر هاي تهاجمي اردو بر جنگجويان مشکوک اسلامي در سينا راکت پرتاب کرده اند. رسانه هاي دولتي مصر گزارش دادند که در نتيجهء حملات هوايي 20 تن کشته شدند.حملۀ راکتي اردو بر جنگجويان به دنبال حملات همزمان بر سه پوستۀ تلاشي در شبه جزيرۀ سينا صورت گرفت. از زمان جنگ اسراييل و مصر در سال 1973 بر سر شبه جزيرهء سينا، اين اولين بار است که اردوي مصر بر اين ساحه راکت پرتاب مي کند.اين حملۀ راکتي اردو چندين ساعت پس از حملۀ جنگجويان بر نزديک شهر العريش صورت گرفت. مقام های مصر گفتند، يک افسر نظامي، دو عسکر، دو پوليس و يک غير نظامي در اين حمله زخمي شدند. جنگجويان 16 محافظ سرحدي مصر را به قتل رساندند. بعد ا زاین رخداد رييس جمهور مصر محمد مرسي تعهد کرد که "کنترول کامل" سينا را به دست بگيرد. او هم چنان وی جنگجويان را تهدید کرد که شورشیان بخاطر حمله بخاطر حمله بر نيروهاي محافظان سرحدی مصر قيمت گزاف خواهند پرداخت. (1) اسراییل اعلان کرد که با فیر یک راکت یک موتر مردان مسلح را نابود و موتر دومی فرار کرد . اسراییل ادعای کشته شدن 7 مرد مسلح را نمود . (2)

مصر به دنبال این حادثه .حمله به شبه نظامیان اسلامگرا در اطراف منطقه شیخ زوید، در فاصله حدود ده کیلومتری از نوار غزه را به اجرا گذاشت و گفته شد که در پی آن، واحدهای زمینی ارتش مصر وارد روستای التومه در نزدیکی این شهرک شدند. خبرگزاری رویترز به نقل از فرمانده این عملیات گزارش داد که عملیات علیه مراکز تجمع شبه نظامیان ادامه دارد و علاوه بر کشته شدن دست کم بیست تن از افراد مسلح، دو دستگاه خودرو زرهی متعلق به آنان نیز منهدم شدند. همچنین، پاسگاه های بازرسی نیروهای مصری در نزدیکی گذرگاه رفح، واقع در مرز مشترک اسرائیل، مصر و سرزمین های فلسطینی در نوار غزه هدف حمله قرار گرفت که به گفته منابع وزارت کشور، در جریان آن، چند نفر از جمله سه مامور پلیس زخمی شدند. کوتاه مدتی پس از این حملات، واحدهای ارتشی مناطق اطراف شهرک شیخ زوید را که از زمان سقوط حسنی مبارک، رییس جمهوری سابق، قبایل بدوی صحرای سینا بر آن مسلط بودند، هدف حمله قرار دادند. .این گروه خود را جهاد التوحید خواند  . مرسی طنطاوی و معاونش را با اعطای مدال نوازش داد  (3 ).

 منطقه صحرای سینا به خصوص از زمان سقوط حکومت حسنی مبارک در حدود هجده ماه پیش ( برابر به زمان گزارش) محل فعالیت غیرقانونی گروه های مختلف، از جمله قاچاقچیان و اعضای سازمان های اسلامگرای افراطی قرار گرفت و ساکنان این منطقه از فقدان امنیت شکایت داشتند.(4)رخداد صحرای سینا مرسی را تکان داد و بعد از برکناری وزیر دفاع و لوی درستیز رییس استخبارات این کشور مُراد مُوِفی و والی سینای شمالی را نیز از سمت های شان برطرف کرد. مرسی از وزیر دفاع خود حسین طنطاوی همچنان خواسته تا قوماندان پولیس نظامی را برکنار کند.از زمان سرنگونی حسنی مبارک در هژده ماه گذشته، از نیروی پولیس نظامی به طور گسترده استفاده شده است. این تغییرات، به دنبال کشته شدن شانزده عسکر در یک پوسته در منطقهء سینای مصر در امتداد سرحد مشترک با اسراییل و نوار غزه، انجام شد.(5) این حمله پی آمد هایی را در مصر به همراه داشت که چند روز پس از آن تلویزیون رسمی مصر گزارشی را نشر کرد که محمد مرسی، رییس جمهوری مصر دستور بازنشستگی فیلد مارشال حسین طنطاوی، وزیر دفاع و ژنرال سامی عنان رییس ستاد ارتش را صادر کرد. آقای مرسی، ژنرال خلیل السیسی را به عنوان وزیر دفاع جدید این کشور معرفی نمود. آقای مرسی همچنین اختیارات ویژه یی را که شورای عالی نظامی با هدف کاهش اختیارات رییس جمهوربرای خود قایل شده بود، لغو کرد. از جمله اختیارات لغو شده شورای عالی نظامی، انتصاب فرماندهان و یا تمدید زمان دوره خدمت آنها بود. دلیل آن کوتاهی ارتش در برخورد با شبه نظامیان اسلامگرا در صحرای سینا خوانده شد. نظامیان عالیرتبه مصری قرار بود جلسه یی فوق العاده برگزار کنند تا در مورد نحوه واکنش نشان دادن به تصمیمات آقای مرسی تصمیم بگیرند؛ اما از برگزاری این جلسه منصرف شدند .به دنبال این تصمیم مرسی هزاران تن به جاده های قاهری بیرون شدند و از این تصمیم او ارجگذاری کردند . در این ارجگذاری افزون بر گروۀ اخوان سایر گروه های لیبرال نیز اشتراک کردند . (6) این تصمیم مرسی واکنش های جهانی را در پی داشت. چنانکه ایالات متحده امریک ااز حکومت و اردوی مصر خواست، با هم همکاری کنند. امریکا بعد از آنکه محمد مرسی رییس جمهور مصر، دو مقام ارشد اردوی آن کشور را به استعفا واداشت، ایالات متحده دیروز از حکومت و اردوی مصر خواست، با هم همکاری کنند. جی کارنی سخنگوی قصر سفید همکاری بین حکومت و اردوی مصر را برای چالش های اقتصادی و امنیتی این کشور مهم خواند. ذرست این زمانی بود که محمد مرسی رییس جمهور مصر در 5 اگست 2012،  فیلد مارشال حسین طنطاوی رییس اردو و سمیع عنان لوی درستیز آن کشور را وادار به استعفا کرده بود  و هم حکم اردو را که بر اساس آن صلاحیت های رییس جمهور محدود شده بود، لغو نمود. طنطاوی از سقوط حسنی مبارک در سال گذشته به این سو، رهبر انتقالی مصر بود(7).

رخداد سینا در واقع معنای به صدا درآمدن زنگ خطر را برای مرسی ، بویژه برای حزب آزادی و عدالت داشت؛ اما از این که اخوان المسلمین فراز و فرود های زیادی را پیموده بود. بنا براین وقوع این حوادث آنقدرها برایش غیر مترقبه نبود؛ زیرا یاران حسن البنان مبارزه را از زوایای تنگ و پنهانی آغاز کرده بودند که حتا خود را برای ایجاد دگرگونی های سیاسی در مصر آماده نمی دیدند. چنانکه یاران و پیروان حسن البنا با صبوری می‌گفتند: ما یک حزب سیاسی محض نیستیم وقصد اصلاح اجتماع از درون داریم نه تغییر حاکمیت . بر این اصرار می کردند که: ما جامعه را تغییر می‌دهیمتا خود مردم دولت را تغییر دهند. حسن البنا بار‌ها در نوشته‌های خود باکلمه انقلاب مخالفت کرده است.  بنا براین رخداد سینا بعد از به پیروزی رسیدن اخوان المسلمین در مصر هرچند واقعۀ بدی بود و اما در هاون تجارب این گروه مهار گردید . مردم مصر بعد از به قدرت رسیدن مرسی فضای تازه یی از آزادی را به تجربه گرفتند و در این میان زنان مصر وارد سیاست شده و بصورت آزادانه در انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی مصر شرکت کردند . دسترسی خبرنگاران داخلی و خارجی برای انعکاس واقعیت های مصر بدون هرگونه سانسور فراهم گردید . چنانکه ژیار گل خبرنگار بی بی سی با بُثینه کامل اولین زن کاندید ریاست جمهوری مصر دیدار کرد . بُثینه یکی از چهره های جنجالی تلویزیون مصر است که از احقاق حقوق زنان مصری سخن می گوید. ژیار گل گزارش مفصلی را پیرامون ملاقاتش با بثینه به نشر رساند که انعکاس همچو رخداد ها در مطبوعات جهان از مصر بی سابقه بود (8در فضای چنین آزادی ها بود که

برای اولین بار هزاران تن مصری به میدان های قاهره برآمدند و بر ضد سیطره جویی اخوان المسلمین دست به تظاهرات زده و گفتند که اخوان المسلمین تمامی مقام های دولتی را به تصرف خود در آورده اند . (9) با وجود فضای باز آزادی در مصر، مشکلات امنیتی سبب شد تا یهودیان اسکندریه نتوانند، مراسم مذهبی خود را برگزار کنند.

روحانی ارشد تنها کنیسه فعال یهودیان در اسکندریه گفت که مقام‌های مصری به او گفته‌اند که بنا به دلایل امنیتی این کنیسه امسال اجازه برگزاری مراسم جشن‌های مذهبی روش هشنه (جشن سال نوی یهودیان) و یوم کیپور (روز طلب آمرزش) را نخواهد داشت. حاخام آبراهام نینو دایان بعد تر گفت، از آنجا که عده لازم برای برگزاری این مراسم در مصر وجود نداشته، از تعدادی از یهودیان اسرائیل خواسته که برای حضور در این مراسم به مصر سفر کنند که مقام های مصری به دلیل مسائل امنیتی مانع سفر آنها شده اند. از زمان تاسیس کنیسه دانیال نبی در اسکندریه در سال ۱۸۳۶، این نخستین بار است که مراسم این دو جشن یهودیان در این کنیسه برگزار نمی شود. این روحانی یهودی می گوید که این تصمیم ارتباطی با به قدرت رسیدن اخوان المسلمین در مصر ندارد. اما لوانا زمیر، رئیس انجمن بین المللی یهودیان مصری در اسرائیل می گوید که این تصمیم پایان یهودیت در مصر خواهد بود. سابقه سکونت یهودیان در اسکندریه به بیش از دو هزار سال می رسد. اما در حال حاضر تنها حدود صد یهودی در سراسر مصر زندگی می کنند (10).

مرسی در سیاست های بین الملیلی خود در رابطه به کشور های شرق میانه و خلیج ، بویژه سوریه و فلسطین هم موضع روشن اتخاذ کرد و پشتیبانی از ملت های هر دو کشور را بحیث محور اصلی سیاست های منطقه یی خود قرار داد . چنانچه او به رغم نارضایتی ایران در رابطه به اوضاع سوریه موضع روشن و آشتی ناپذیر بر ضد بشار اسد اتخاذ کرد و  رژیم سوریه را "مستبد" خواند .

مرسی با وجود انکشافات سریع در سوریه و فلسطین و اتخاذ سیاست های روشن در قبال آنها، اوضاع داخلی و انکشاف اوضاع مصر را بصورت جدی زیر نظر داشت.